Zaburzenia snu – rodzaje i leczenie

Sen, jako podstawowa potrzeba fizjologiczna jest niezbędnym elementem życia każdego człowieka, mającym wpływ na prawidłowe funkcjonowanie organizmu. Wszelkie nieprawidłowości w jego przebiegu mogą szybko i negatywnie odbić się na samopoczuciu oraz ogólnym stanie zdrowia. Jakie rodzaje zaburzeń snu można wyróżnić i na czym polega ich leczenie?

Rodzaje zaburzeń snu

W ogólnej klasyfikacji zaburzeń snu specjaliści wyróżniają kilka ich rodzajów, które można podzielić według poniższych kategorii na:

• pierwotne zaburzenia snu – inaczej dyssomnie i parasomnie,
• wtórne zaburzenia snu – określane jako zaburzenia snu towarzyszące chorobom somatycznym czy pojawiające się obok zaburzeń psychicznych, inaczej mówiąc uznawane za zaburzenia wynikające z innej choroby.

W obrębie tych kategorii wspomniane zaburzenia snu można dodatkowo rozgraniczyć. Dyssomnie odnoszą się bowiem do złej jakości snu oraz długości jego trwania – które w tym przypadku są niewystarczające. Z kolei do parasomnii dochodzi, gdy długość snu jest wystarczająca, jednak w jego czasie dochodzi do różnego rodzaju odruchów i pojawiają się zachowania takie, jak lunatykowanie, mówienie przez sen i podobne.

Zaburzenia snu występują u osób w różnym wieku i mogą mieć wiele przyczyn. Wśród pacjentów występują zaburzenia snu takie, jak:

• zaburzenia rytmu snu (lub zaburzenia rytmu okołodobowego) – mogące wynikać z braku synchronizacji między naturalnym cyklem dnia i nocy, a potrzebami fizjologicznymi organizmu,
• insomnia – bezsenność przewlekła – o której mogą świadczyć epizody powtarzające się przez przynajmniej kilka nocy w ciągu tygodnia, gdy całe zjawisko trwa dłużej niż miesiąc,
• hipersomnia – objawiająca się zbyt długim snem oraz nadmierną sennością utrzymującą się także w ciągu dnia,
• narkolepsja – mogąca przypominać hipersomnię, jednak w tym przypadku chory jest w stanie zasnąć niemal momentalnie, nawet w trakcie rozmowy, a spadek napięcia mięśniowego prowadzi do utraty równowagi,
• koszmary senne i lęki nocne – realistyczne, prowadzące do silnego zaniepokojenia pacjenta.

Przyczyny bezsenności i innych zaburzeń snu

Określenie przyczyny zaburzeń snu u pacjenta jest podstawą do dalszej, prawidłowej diagnostyki. Podstaw zaburzeń snu należy bowiem szukać na wielu obszarach – często wynikających nawet z zaburzeń metabolicznych, za które odpowiedzialna jest chociażby tarczyca , a następnie dostosować do uzyskanych wniosków odpowiednią metodę leczenia.

Różne zaburzenia snu mogą mieć wiele przyczyn, ale w sposób ogólny można podać kilka istotnych czynników wpływających na czas trwania snu oraz jego jakość. Wśród podłoży zaburzeń snu pojawiają się, na przykład:

• brak zachowania zasad higieny snu – pacjent nie utrzymuje regularnego syklu dobowego, kładąc się spać o różnych porach czy też oglądając telewizję lub spędzając czas przed monitorem do późnych godzin nocnych, co zaburza prawidłową higienę snu,
• choroby psychiczne – mowa chociażby o bezsenności towarzyszącej zaburzeniom psychicznym takim, jak depresja lub zaburzenia lękowe,
• zaburzenia oddychania – bezdech senny,
• uwarunkowania genetyczne,
• kwestie psychofizjologiczne – szeroka kategoria przyczyn, gdy zaburzenia snu związane są z przewlekłym stresem czy śmiercią bliskiej osoby.

Rozpoznanie zaburzeń snu i ich leczenie

Pacjenci mogą szukać diagnozy i pomocy w takich miejscach, jak poradnie zaburzeń snu, gdzie w razie potrzeby wsparcia udzielają specjaliści z różnych dziedzin.

Leczenie zaburzeń snu będzie oczywiście zależne od rozpoznania danego schorzenia i ustalenia jego przyczyn. Pomagają w tym badania polisomnograficzne – w ich czasie bada się całkowity czas snu, poszczególne fazy snu i podobne parametry. Diagnostykę zaburzeń snu uzupełnia się o konsultacje z psychiatrą oraz internistą, którzy mogą potwierdzić lub wykluczyć przyczynę psychiczną bądź somatyczną.

Ewentualne leczenie zaburzeń snu prowadzi się na różne sposoby, włączając to farmakoterapię, psychoterapię czy stałego planu dobowego mającego na celu walkę z zaburzeniami higieny snu.