Poradnia Pierwszego Kontaktu Psychiatrycznego

Pierwsza konsultacja psychiatryczna w Warszawie – kiedy warto ją rozważyć?

Pierwszy kontakt z psychiatrą nie jest zarezerwowany wyłącznie dla osób z wcześniej rozpoznanym zaburzeniem psychicznym. Konsultację warto rozważyć również wtedy, gdy trudno samodzielnie określić, z czego wynikają zmiany samopoczucia, snu, nastroju lub codziennego funkcjonowania.

Powodem zgłoszenia mogą być między innymi:

• utrzymujący się smutek lub obniżony nastrój,
• nasilony lęk, napięcie lub zamartwianie się,
• napady paniki,
• problemy ze snem,
• znaczny spadek energii i motywacji,
• trudności z koncentracją,
• duże wahania nastroju,
• poczucie przeciążenia, z którym coraz trudniej sobie poradzić,
• zmiany zachowania zauważane przez bliskich,
• pogorszenie funkcjonowania w pracy, nauce lub relacjach.

Nie trzeba czekać, aż objawy całkowicie uniemożliwią codzienne funkcjonowanie. Konsultacja może służyć właśnie temu, aby uporządkować sytuację i ocenić, czy potrzebna jest dalsza diagnostyka lub leczenie.

Nie wiem, co mi jest – czy psychiatra jest odpowiednim pierwszym specjalistą?

Tak. Pacjent nie musi przychodzić do psychiatry z gotową diagnozą.

Częstą sytuacją jest właśnie niepewność:

„Nie wiem, czy to depresja”.
„Nie wiem, czy to lęk, przemęczenie czy coś innego”.
„Od kilku tygodni gorzej śpię i nie potrafię się skoncentrować”.
„Coś się zmieniło, ale trudno mi to nazwać”.

Lekarz psychiatra ocenia nie pojedyncze hasło czy objaw, ale szerszy obraz sytuacji. Znaczenie mają m.in. czas trwania trudności, ich nasilenie, wpływ na codzienne życie, stan zdrowia fizycznego, przyjmowane leki oraz wcześniejsze doświadczenia związane ze zdrowiem psychicznym.

Jeżeli po konsultacji problem okaże się związany z bardziej konkretnym obszarem, pacjent może zostać skierowany do dalszej diagnostyki albo do specjalisty zajmującego się danym rodzajem trudności.

Psychiatra, psycholog czy psychoterapeuta – od kogo zacząć?

Wybór zależy przede wszystkim od rodzaju trudności.

Psychiatra jest lekarzem. Może ocenić stan zdrowia psychicznego, przeprowadzić diagnostykę medyczną, rozpoznać zaburzenie oraz — jeśli są wskazania — zaproponować leczenie farmakologiczne.

Psycholog zajmuje się m.in. diagnozą i pomocą psychologiczną w zakresie swoich kwalifikacji, ale nie jest lekarzem i nie przepisuje leków.

Psychoterapeuta prowadzi regularny proces psychoterapii, którego celem może być praca nad emocjami, zachowaniami, relacjami i mechanizmami podtrzymującymi trudności.

Pierwsza konsultacja psychiatryczna może być szczególnie przydatna, gdy objawy są nasilone, dotyczą kilku obszarów jednocześnie albo trudno ustalić, od jakiego rodzaju pomocy zacząć.

Jeżeli po ocenie wskazana jest regularna terapia, można sprawdzić ofertę psychoterapii w Warszawie .

Czy pierwsza wizyta u psychiatry oznacza rozpoczęcie leczenia lekami?

Nie. Sam fakt zgłoszenia się do psychiatry nie oznacza automatycznie rozpoczęcia farmakoterapii.

Lekarz najpierw ocenia sytuację pacjenta. W zależności od obrazu problemu dalsze postępowanie może obejmować między innymi:

• obserwację i kolejną konsultację,
• psychoterapię,
• dodatkową diagnostykę,
• konsultację innego specjalisty,
• leczenie farmakologiczne,
• połączenie kilku form pomocy.

Decyzja o zastosowaniu leków powinna wynikać ze wskazań medycznych oraz indywidualnej oceny korzyści i możliwego ryzyka.

Pacjent powinien mieć możliwość zadania pytań dotyczących proponowanego leczenia, sposobu stosowania leku, możliwych działań niepożądanych oraz dalszego monitorowania terapii.

Co przygotować przed pierwszą konsultacją?

Nie trzeba przygotowywać rozbudowanej historii ani znać specjalistycznych pojęć.

Przydatne może być jednak krótkie zanotowanie:

• od kiedy występują trudności,
• co zmieniło się w ostatnich tygodniach lub miesiącach,
• jakie objawy są najbardziej uciążliwe,
• co je nasila lub zmniejsza,
• jak wpływają na pracę, naukę, relacje i sen,
• jakie leki i suplementy są obecnie stosowane.

Jeżeli pacjent posiada dokumentację z wcześniejszego leczenia, wyniki badań związane z aktualnym problemem lub listę stosowanych leków, warto mieć je przy sobie.

Nie trzeba natomiast samodzielnie wyszukiwać diagnozy przed wizytą. Internetowy test lub lista objawów może pomóc nazwać trudność, ale nie zastępuje indywidualnej oceny medycznej.

Objawy fizyczne i psychiczne – czy trzeba wybierać między psychiatrą a innym lekarzem?

Nie każdy objaw fizyczny ma podłoże psychiczne, a zaburzenie psychiczne i choroba somatyczna mogą występować jednocześnie.

Do psychiatry trafiają również osoby, u których stres lub lęk współwystępują z dolegliwościami fizycznymi, np. napięciem, kołataniem serca, problemami żołądkowymi czy trudnościami ze snem.

Nie oznacza to jednak, że nowych lub nasilonych objawów somatycznych należy automatycznie przypisywać psychice.

W zależności od sytuacji lekarz psychiatra może uwzględnić wcześniejszą diagnostykę somatyczną, stosowane leki i choroby współistniejące. Jeżeli objaw wymaga odrębnej oceny medycznej, właściwe może być równoległe lub wcześniejsze skonsultowanie go z lekarzem odpowiedniej specjalności.

Czy pierwsza konsultacja może odbyć się online?

W Centrum Terapii Dialog dostępne są również konsultacje psychiatryczne online. Ta forma może być praktyczna dla osób, które mają utrudniony dojazd, przebywają poza Warszawą albo potrzebują konsultacji bez wychodzenia z domu.

Przed spotkaniem online warto zapewnić:

• spokojne i prywatne miejsce,
• stabilne połączenie internetowe,
• możliwość swobodnego rozmawiania,
• dostęp do informacji o przyjmowanych lekach i wcześniejszym leczeniu.

O tym, czy konsultacja zdalna jest odpowiednia w konkretnej sytuacji, może decydować charakter problemu i stan pacjenta.

Szczegóły tej formy wizyty znajdują się na stronie psychiatra online .

Poufność podczas pierwszej wizyty u psychiatry

Konsultacja psychiatryczna jest świadczeniem medycznym. Lekarza obowiązuje tajemnica lekarska dotycząca informacji uzyskanych w związku z leczeniem pacjenta.

Tajemnica medyczna nie jest jednak zasadą pozbawioną wyjątków. Przepisy prawa przewidują określone sytuacje, w których ujawnienie informacji może być dopuszczalne lub wymagane, m.in. w przypadkach określonych ustawowo i związanych z zagrożeniem życia lub zdrowia.

Pacjent może podczas konsultacji zapytać lekarza o zasady poufności, dokumentacji medycznej oraz udostępniania informacji osobom trzecim.

Kiedy pierwsza konsultacja psychiatryczna nie powinna czekać?

Planowa wizyta nie jest odpowiednim rozwiązaniem w każdej sytuacji.

Pilnej pomocy należy szukać szczególnie wtedy, gdy występują:

• myśli samobójcze połączone z zamiarem lub planem działania,
• bezpośrednie zagrożenie zrobieniem krzywdy sobie lub innej osobie,
• poważne zaburzenia kontaktu z rzeczywistością,
• znaczne pobudzenie lub zachowanie stwarzające zagrożenie,
• nagłe i poważne pogorszenie stanu psychicznego.

Planowa Poradnia Pierwszego Kontaktu Psychiatrycznego nie zastępuje pomocy ratunkowej.

Najczęstsze pytania przed pierwszą konsultacją psychiatryczną

Czy muszę wiedzieć, jaka jest moja diagnoza?

Nie. Ustalenie, z czego wynikają objawy, jest jednym z celów konsultacji. Pacjent może zgłosić się z samymi trudnościami, nawet jeśli nie potrafi ich jeszcze precyzyjnie nazwać.

Czy pierwsza konsultacja oznacza, że będę musiał przyjmować leki?

Nie. Leczenie farmakologiczne jest jedną z możliwych opcji. Lekarz dobiera dalsze postępowanie po ocenie sytuacji pacjenta.

Czy mogę zgłosić się, jeśli nie wiem, czy potrzebuję psychiatry czy psychoterapeuty?

Tak. To jedna z sytuacji, w których pierwsza konsultacja psychiatryczna może pomóc uporządkować problem i zdecydować o dalszym kierunku pomocy.

Czy trzeba czekać, aż objawy staną się bardzo nasilone?

Nie. Konsultację można rozważyć wcześniej, jeśli trudności regularnie powracają, utrzymują się lub zaczynają wpływać na codzienne funkcjonowanie.