Poradnia Uzależnień

Poradnia uzależnień – istota terapii

Współczesny świat, a także duża dostępność różnego typu substancji psychoaktywnych, powoduje, że istnieje spore ryzyko występowania różnego rodzaju uzależnień. W większości przypadków samo słowo „uzależnienie” kojarzy się nam z alkoholizmem lub narkomanią. W rzeczywistości ludzie mogą uzależnić się od wielu rzeczy. Aktualnie coraz częściej występuje w społeczeństwie problem lekomanii, zakupoholizmu czy też patologicznego hazardu.

Uzależnienie to problem, który dotyka nie tylko samej osoby go doświadczającej, ale też całego otoczenia. Przykładem jest tu alkoholizm, który bardzo negatywnie oddziałuje na zdrowie somatyczne człowieka.

Statystyki pokazują, że nieleczony alkoholizm może sprawić, iż długość życia uzależnionego będzie krótsza od 10 do nawet 15 lat na tle populacji ogólnej. Spożywany w nadmiarze alkohol negatywnie odbija się też na psychice pacjenta, prowadząc niejednokrotnie do różnego rodzaju psychoz alkoholowych.

Alkoholizm to natomiast problem, który odbija się negatywnie na funkcjonowaniu całej rodziny, a przykładem jest tutaj syndrom DDA, czyli dorosłych dzieci alkoholików.

Uzależnienia są dolegliwością, którą w każdym przypadku powinno się leczyć. Sama terapia uzależnień jest często tematem, który może wzbudzać obawy. Osoby uzależnione obawiają się leczenia swoich uzależnień, a wpływa na to lęk przed przebywaniem w zamkniętej placówce, a także z dala od swojego naturalnego otoczenia.

Terapia uzależnień może jednak przybierać bardzo różne formy, wokół których narosło dużo mitów powodujących lęk u pacjentów takiej terapii potrzebujących. Specjalistyczna Poradnia Uzależnień NZOZ Centrum Terapii Dialog jest w stanie pomóc w przypadku uzależnień behawioralnych oraz przy uzależnieniach od substancji zarówno za pomocą psychoterapii, jak też – w odpowiednich przypadkach – leczenia farmakologicznego.

Poradnia uzależnień w Warszawie – kiedy warto zgłosić się po pomoc?

Konsultację w poradni uzależnień warto rozważyć nie tylko wtedy, gdy problem doprowadził już do poważnych konsekwencji zdrowotnych, rodzinnych lub zawodowych. Sygnałem do szukania pomocy może być również narastająca trudność w kontrolowaniu używania substancji albo określonego zachowania.

Nie trzeba wcześniej samodzielnie rozstrzygać, czy jest to już uzależnienie.

Warto skonsultować sytuację szczególnie wtedy, gdy:

• coraz trudniej ograniczyć alkohol, leki lub inne substancje mimo wcześniejszych postanowień,
• używanie zaczyna zajmować coraz więcej czasu i uwagi,
• pojawiają się kolejne próby ograniczenia, które kończą się powrotem do wcześniejszego wzorca,
• substancja lub określone zachowanie stają się sposobem radzenia sobie ze stresem, napięciem albo trudnymi emocjami,
• obowiązki, relacje lub zdrowie zaczynają schodzić na dalszy plan,
• bliscy zwracają uwagę na zmianę zachowania,
• pojawia się ukrywanie skali problemu,
• rosną konsekwencje finansowe, zawodowe lub rodzinne,
• coraz więcej decyzji jest podporządkowanych możliwości picia, używania substancji, grania lub innego powtarzanego zachowania.

Sama częstotliwość nie zawsze pozwala ocenić problem. Znaczenie mają przede wszystkim utrata kontroli, konsekwencje oraz wpływ danego wzorca na codzienne funkcjonowanie.

Czy trzeba „sięgnąć dna”, żeby rozpocząć terapię uzależnień?

Nie.

Przekonanie, że osoba musi najpierw stracić pracę, rodzinę, zdrowie lub całkowicie kontrolę nad życiem, może opóźniać zgłoszenie się po pomoc.

Problem związany z alkoholem, lekami, narkotykami lub określonym zachowaniem może mieć różne nasilenie. Im wcześniej zostanie zauważony powtarzający się schemat i jego konsekwencje, tym wcześniej można ocenić możliwe kierunki postępowania.

Powodem konsultacji może być więc również sytuacja, w której osoba nadal pracuje i realizuje większość obowiązków, ale zauważa, że:

• coraz częściej używa substancji wbrew wcześniejszym planom,
• potrzebuje jej do odprężenia lub zaśnięcia,
• wokół używania pojawia się coraz więcej konfliktów,
• ograniczanie wymaga coraz większego wysiłku,
• wcześniejsze zainteresowania stopniowo tracą znaczenie.

Dobre funkcjonowanie w części obszarów życia nie wyklucza rozwijającego się problemu.

Używanie substancji a uzależnienie – co jest najważniejsze w ocenie?

Nie każda osoba pijąca alkohol, przyjmująca lek o potencjale uzależniającym lub używająca substancji psychoaktywnych spełnia kryteria uzależnienia.

W ocenie bierze się pod uwagę szerszy wzorzec.

Znaczenie mogą mieć między innymi:

• silne pragnienie lub przymus używania,
• trudności w kontrolowaniu początku, ilości lub zakończenia używania,
• kontynuowanie mimo zauważalnych szkód,
• stopniowe podporządkowywanie innych aktywności substancji,
• objawy związane z tolerancją lub odstawieniem, jeśli występują.

Nie należy jednak diagnozować się samodzielnie na podstawie pojedynczego kryterium.

Pierwsza konsultacja ma pomóc ustalić, czy mamy do czynienia z używaniem ryzykownym, szkodliwym, uzależnieniem lub innym problemem wymagającym odpowiedniej interwencji.

Uzależnienia behawioralne – nie każde częste zachowanie oznacza zaburzenie

Intensywne granie, zakupy, korzystanie z internetu czy aktywność seksualna nie oznaczają automatycznie uzależnienia.

Kluczowe jest pytanie, czy zachowanie zaczyna wymykać się spod kontroli i powodować istotne szkody.

W formalnych klasyfikacjach medycznych szczegółowo opisane są m.in. zaburzenie związane z hazardem oraz zaburzenie związane z graniem.

W ich ocenie znaczenie ma m.in.:

• utrata kontroli nad zachowaniem,
• nadawanie mu coraz większego pierwszeństwa przed innymi aktywnościami,
• kontynuowanie go mimo negatywnych konsekwencji,
• istotne pogorszenie funkcjonowania osobistego, rodzinnego, społecznego, edukacyjnego lub zawodowego.

Dlatego samo stwierdzenie „dużo gram” albo „często robię zakupy” nie jest diagnozą.

Podczas konsultacji ważny jest cały wzorzec zachowania i jego rzeczywiste konsekwencje.

Terapia uzależnień – czy zawsze wygląda tak samo?

Nie. Rodzaj pomocy powinien zależeć od charakteru problemu, substancji lub zachowania, nasilenia objawów, stanu zdrowia i sytuacji życiowej.

Postępowanie może obejmować m.in.:

• psychoterapię uzależnień,
• psychoedukację,
• konsultację psychiatryczną,
• leczenie współwystępujących problemów psychicznych,
• odpowiednio dobraną farmakoterapię w sytuacjach, w których istnieją wskazania medyczne,
• pomoc rodzinie lub partnerowi.

Nie każda osoba potrzebuje identycznego programu.

Ważne jest również rozpoznanie współwystępujących trudności. Uzależnieniu mogą towarzyszyć m.in. depresja, lęk, problemy ze snem lub inne zaburzenia psychiczne.

Jeżeli potrzebna jest ocena lekarska, informacje o konsultacjach znajdują się na stronie psychiatra Warszawa .

Co jeśli nie jestem gotowy na całkowitą zmianę?

Ambiwalencja jest częsta.

Osoba może jednocześnie widzieć negatywne konsekwencje i nie czuć gotowości do całkowitej rezygnacji z dotychczasowego zachowania.

Myśli mogą wyglądać tak:

„Wiem, że przesadzam, ale nie wiem, czy chcę całkowicie przestać”.
„Chcę coś zmienić, ale boję się, że sobie nie poradzę”.
„Nie jestem pewien, czy naprawdę mam problem”.

Sama niepewność nie wyklucza konsultacji.

Pierwsze spotkanie może służyć ocenie sytuacji, konsekwencji i możliwych celów, zamiast oczekiwania od pacjenta gotowej deklaracji przed rozpoczęciem rozmowy.

Jak wygląda pierwsza konsultacja w sprawie uzależnienia?

Pacjent nie musi przygotowywać formalnej dokumentacji własnego używania ani udowadniać, że problem jest „wystarczająco poważny”.

Podczas pierwszego spotkania mogą pojawić się pytania o:

• rodzaj substancji lub zachowania,
• częstotliwość,
• ilość lub czas poświęcany danemu zachowaniu,
• wcześniejsze próby ograniczenia,
• sytuacje zwiększające ryzyko,
• konsekwencje zdrowotne, rodzinne, finansowe lub zawodowe,
• wcześniejsze leczenie,
• stosowane leki,
• inne problemy psychiczne i somatyczne.

Warto mówić możliwie otwarcie również o informacjach, które powodują wstyd. Zaniżanie ilości używanej substancji lub pomijanie innych przyjmowanych środków może utrudnić właściwą ocenę bezpieczeństwa i dalszego postępowania.

Jak rodzina może reagować na problem uzależnienia?

Problem związany z alkoholem, innymi substancjami lub zachowaniem może wpływać również na partnerów, dzieci, rodziców i inne bliskie osoby.

Rodzina może doświadczać:

• ciągłego napięcia,
• bezradności,
• złości,
• poczucia winy,
• trudności z ustalaniem granic,
• przejmowania obowiązków osoby uzależnionej,
• prób kontrolowania jej zachowania,
• lęku przed kolejnymi konsekwencjami.

Bliscy nie są odpowiedzialni za „wyleczenie” drugiej osoby.

Mogą natomiast potrzebować pomocy w ustaleniu, jak rozmawiać o problemie, jak reagować na konkretne sytuacje i jak chronić własne funkcjonowanie.

Centrum Terapii Dialog prowadzi również Poradnię dla Rodzin Osób Chorych .

Kiedy potrzebna jest pilna pomoc medyczna?

Planowa terapia uzależnień nie zastępuje pomocy ratunkowej.

Pilnej oceny wymagają szczególnie sytuacje takie jak:

• utrata lub istotne zaburzenie świadomości,
• drgawki,
• ciężkie objawy po odstawieniu alkoholu lub innej substancji,
• podejrzenie ostrego zatrucia lub przedawkowania,
• poważne zaburzenia kontaktu z rzeczywistością,
• myśli samobójcze połączone z zamiarem lub planem działania,
• bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia.

Osoba nieprzytomna, mająca problemy z oddychaniem lub drgawki po użyciu substancji wymaga pilnej pomocy medycznej.

Najczęstsze pytania o leczenie uzależnień

Czy muszę być pewien, że jestem uzależniony, zanim zgłoszę się do poradni?

Nie. Konsultacja może służyć właśnie ocenie wzorca używania lub zachowania oraz jego konsekwencji. Nie trzeba samodzielnie stawiać sobie diagnozy.

Czy można być uzależnionym i nadal pracować?

Tak. Sam fakt utrzymywania pracy lub części obowiązków nie wyklucza problemu. Znaczenie ma m.in. kontrola nad używaniem, konsekwencje i stopień podporządkowania życia substancji lub zachowaniu.

Czy terapia uzależnień oznacza pobyt w zamkniętym ośrodku?

Nie zawsze. Leczenie uzależnień może mieć różne formy. Dobór trybu zależy od rodzaju problemu, jego nasilenia, stanu zdrowia oraz bezpieczeństwa pacjenta.

Czy rodzina może zgłosić się po pomoc, jeśli osoba uzależniona nie chce się leczyć?

Bliscy również mogą potrzebować konsultacji dotyczącej sposobu reagowania, granic i własnego obciążenia. Nie mogą jednak samodzielnie przejąć odpowiedzialności za leczenie dorosłej osoby.

Czy można rozpocząć terapię, jeśli nie jestem jeszcze pewien, czy chcę całkowicie przestać?

Tak. Ambiwalencja może być jednym z tematów pierwszej konsultacji. Pacjent nie musi przychodzić z gotową deklaracją, aby zacząć analizować problem i możliwe konsekwencje dalszego używania.