Cele psychoterapii – po co chodzić na terapię i co może ona dać?
Psychoterapia, nazywana też terapią rozmową, to rozmowa z przeszkolonym specjalistą o myślach, uczuciach i zachowaniach.[1] Cele psychoterapii ustala się razem z psychoterapeutą. Z metaanalizy, czyli zestawienia wyników wielu badań, wynika, że terapia poznawczo-behawioralna (CBT) działa u dorosłych z różną siłą, zależnie od zaburzenia.[2] Autorzy innej metaanalizy uznali, że dowody na skuteczność psychoterapii w depresji nie są rozstrzygające.[3]
W tym tekście piszemy o celach i korzyściach psychoterapii. Na czym polega terapia i kto ją prowadzi, wyjaśniamy w artykule Terapia psychologiczna – na czym polega i komu pomaga?
Table of Contents
Po co chodzić na psychoterapię?
Brytyjska Narodowa Służba Zdrowia (NHS) podaje, że terapia rozmową może pomóc, gdy ktoś zmaga się z obniżonym nastrojem lub zamartwianiem się, a także przy depresji, lęku, fobiach, zaburzeniu obsesyjno-kompulsyjnym, PTSD i w radzeniu sobie z długotrwałą chorobą.[1]
Psychoterapeuta pomaga przepracować nasilające się problemy i trudności.[4] Psychoterapię prowadzi się według określonej metody i zawsze jest ona częścią planu terapeutycznego.[4]
Jakie cele ustala się w psychoterapii?
Cele psychoterapii określa się wspólnie z psychoterapeutą podczas pierwszych spotkań (tzw. konsultacji wstępnych) w ramach tzw. kontraktu terapeutycznego. Dobrze sformułowane cele powinny być konkretne, realistyczne, mierzalne w czasie oraz dopasowane do indywidualnych potrzeb i możliwości pacjenta. Przykładowe cele to rozwój umiejętności komunikacyjnych, lepsze rozumienie emocji, praca nad schematami myślenia, poprawa regulacji emocji i większa świadomość własnych potrzeb.
Przegląd literatury Jacob i współpracowników z 2022 roku dotyczył ustalania celów z młodymi osobami z lękiem i depresją. Wynika z niego, że wspólne ustalanie celów pomaga budować dobrą relację z psychoterapeutą, bo sprzyja otwartej komunikacji i zaufaniu.[5] Ułatwia też radzenie sobie z trudnościami oraz daje poczucie wsparcia i wpływu na własne leczenie.[5] Trudniej ustalać cele, gdy ktoś odczuwa silne cierpienie, doświadczył traumy, ma niską pewność siebie, czuje beznadzieję lub dąży do perfekcji.[5] Autorzy zaznaczają jednak, że przegląd objął tylko 7 badań z udziałem młodych osób, a dowodów na to, że ustalanie celów zmniejsza objawy, jest mało.[5]
Nie wiesz, od czego zacząć?
Porozmawiaj z Opiekunem ds. Psychoterapii
Psycholog wysłucha Twoich potrzeb i pomoże wybrać formę wsparcia, która będzie dla Ciebie najlepsza.
Co może dać psychoterapia – co mówią badania?
W metaanalizie Cuijpersa i współpracowników z 2025 roku skuteczność CBT u dorosłych różniła się w zależności od zaburzenia.[2] Objęła ona 375 badań z udziałem 32 968 pacjentów, w których CBT porównywano z grupami kontrolnymi niekorzystającymi z tej terapii, na przykład z osobami z listy oczekujących lub objętymi zwykłą opieką.[2] Analiza dotyczyła wyłącznie CBT, więc nie mówi nic o innych nurtach. Wielkość efektu (g) to miara różnicy między grupą leczoną a porównawczą: im wyższa, tym większa różnica. W poszczególnych zaburzeniach wynosiła:
Tabela 1. Wielkość efektu CBT (g) u dorosłych w zależności od zaburzenia[2]
| Wielkość efektu (g) | Zaburzenia |
|---|---|
| poniżej 0,5 | zaburzenia dwubiegunowe i psychotyczne |
| od 0,5 do 1,0 | zaburzenie paniczne, lęk społeczny, lęk uogólniony, bulimia, napadowe objadanie się, depresja, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne |
| powyżej 1,0 | PTSD i fobie specyficzne |
Psychoterapię przerywało od 8% osób z fobią specyficzną do 24% osób z PTSD.[2]
Jakie są ograniczenia dowodów?
Wielkość efektu zależy od tego, z czym porównuje się psychoterapię.[2] Największe efekty (g powyżej 0,94) widać było w badaniach, w których grupę porównawczą stanowiły osoby z listy oczekujących. W porównaniu ze zwykłą opieką efekty były bardziej umiarkowane i wynosiły od 0,22 do 1,13.[2]
Metaanaliza Cuijpersa i współpracowników z 2020 roku objęła 15 rodzajów psychoterapii depresji i 385 porównań. Efekty wynosiły od g = 0,38 do g = 1,10.[3] W przypadku większości terapii wystąpił jednak błąd publikacji, czyli większa szansa na opublikowanie badań z lepszymi wynikami.[3] W 70% badań stwierdzono też co najmniej pewne ryzyko błędu.[3] Gdy w badaniach o niskim ryzyku błędu uwzględniono błąd publikacji, istotne wyniki pozostały tylko dla dwóch rodzajów terapii.[3] Autorzy uznali, że wszystkie 15 rodzajów psychoterapii może być skutecznych w depresji, ale dowody nie są rozstrzygające z powodu dużej zmienności wyników, błędu publikacji i ryzyka błędu.[3] Wyniki warto więc traktować jako wskazówkę, a nie gwarancję. O wyborze terapii najlepiej porozmawiać ze specjalistą.
Tabela 2. Porównanie dwóch metaanaliz
| Cecha | Cuijpers i wsp. (2025), CBT[2] | Cuijpers i wsp. (2020), depresja[3] |
|---|---|---|
| Zakres | 375 badań, 32 968 pacjentów, wyłącznie CBT u dorosłych | 15 rodzajów psychoterapii depresji, 385 porównań |
| Wynik | skuteczność zależy od zaburzenia (g od poniżej 0,5 do powyżej 1,0) | g od 0,38 do 1,10 |
| Ograniczenia | wielkość efektu zależy od grupy porównawczej | błąd publikacji, ryzyko błędu w 70% badań, dowody nierozstrzygające |
Kiedy warto rozważyć psychoterapię?
Gdy bieżące problemy zaczną utrudniać codzienne funkcjonowanie, warto skonsultować się z psychologiem – również wtedy, gdy nie masz pewności, jakiego specjalisty potrzebujesz.[4]
W Centrum Terapii Dialog możesz skorzystać z bezpłatnej konsultacji z Opiekunem ds. Psychoterapii. Jest to psycholog, który doskonale zna nasz zespół: wysłucha Twoich potrzeb i zarekomenduje, jaka forma wsparcia będzie dla Ciebie najlepsza.
Do psychoterapeuty należy zgłosić się po wcześniejszej wizycie u lekarza lub psychologa.[4] NHS podkreśla, że nie trzeba mieć rozpoznanej choroby psychicznej, by skorzystać z terapii rozmową.[1]
Jak zacząć?
Na początek można umówić się na konsultację psychologiczną lub konsultację psychiatryczną, a potem na psychoterapię. Psychoterapeuci z Centrum Terapii Dialog pracują między innymi z osobami z zaburzeniami lękowymi i depresją. O wyborze między psychoterapią indywidualną czy grupową piszemy w artykule Jak wybrać formę psychoterapii – indywidualną czy grupową?
FAQ – najczęstsze pytania o cele i korzyści psychoterapii
Psychoterapia pozwala porozmawiać z przeszkolonym specjalistą o myślach, uczuciach i zachowaniach. Terapia rozmową może pomagać między innymi w depresji, lęku, fobiach i PTSD.[1]
Cele ustala się razem z psychoterapeutą. Powinny być konkretne, realistyczne i możliwe do oceny po pewnym czasie.
To zależy od zaburzenia i rodzaju terapii. Metaanaliza z 2025 roku dotycząca CBT pokazała u dorosłych różną skuteczność, a metaanaliza psychoterapii depresji uznała dowody za nierozstrzygające.[2, 3]
Nie jednakowo. Według metaanalizy z 2025 roku efekty CBT u dorosłych były największe w PTSD i fobiach specyficznych, a najmniejsze w zaburzeniach dwubiegunowych i psychotycznych.[2]
Tak. Przegląd badań z udziałem młodych osób sugeruje, że wspólne ustalanie celów pomaga budować relację z psychoterapeutą, choć dowodów na to, że zmniejsza objawy, jest mało.[5]
Nie. Efekty zależą od zaburzenia i od tego, z czym porównuje się terapię, a dowody mają ograniczenia.[2, 3]
Gdy trudności utrudniają codzienne funkcjonowanie. Można wtedy zgłosić się do psychologa, nawet jeśli nie wiadomo, do jakiego specjalisty się udać.[4]
Źródła
- NHS – Talking therapies
- Cuijpers P. i wsp. – Cognitive Behavior Therapy for Mental Disorders in Adults: A Unified Series of Meta-Analyses (2025)
- Cuijpers P., Karyotaki E., de Wit L., Ebert D.D. – The effects of fifteen evidence-supported therapies for adult depression: A meta-analytic review (2020)
- pacjent.gov.pl – Psycholog, psychoterapeuta czy psychiatra?
- Jacob J. i wsp. – Goal setting with young people for anxiety and depression: What works for whom in therapeutic relationships? (2022)
Powiązane wpisy
Dlaczego milenialsi są nieszczęśliwi?
Na pytanie, dlaczego milenialsi są nieszczęśliwi, badania odpowiadają ostrożnie: nie wszyscy są, ale na świecie osoby urodzone po 1980 roku oceniają swoje życie gorzej niż starsze<span class="excerpt-hellip"> […]</span>
Anna Nowak 
Praktyka wdzięczności – na czym polega i czy naprawdę działa?
W skrócie Praktyka wdzięczności to zbiór ustrukturyzowanych ćwiczeń psychologicznych, które polegają na intencjonalnym zauważaniu i docenianiu pozytywnych aspektów życia oraz tego, co już posiadamy. Popularne formy<span class="excerpt-hellip"> […]</span>
Anna Nowak Nie wiesz, od czego zacząć?
Porozmawiaj z Opiekunem ds. Psychoterapii
Psycholog wysłucha Twoich potrzeb i pomoże wybrać formę wsparcia, która będzie dla Ciebie najlepsza.
Umów bezpłatną konsultację