Ból brzucha i biegunka po bupropionie – co mogą oznaczać?

Ból brzucha, nudności i zmiana rytmu wypróżnień, w tym biegunka, mogą się pojawić na początku leczenia bupropionem. Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL) Wellbutrin XR wymienia wśród działań niepożądanych tego leku nudności, wymioty, ból brzucha i zaparcia.^[1] Dolegliwości żołądkowo-jelitowe na początku leczenia najczęściej wynikają z adaptacji organizmu do leku i stopniowo słabną w ciągu około 2–4 tygodni. Gdy biegunka i ból brzucha trwają codziennie dłużej, mogą mieć inną przyczynę, np. infekcję, i wymagają oceny lekarza.

O dalszym leczeniu warto zdecydować razem z lekarzem prowadzącym, bo bupropionu nie przerywa się na własną rękę.^[2] Dolegliwości żołądkowe bywają męczące, ale zwykle można coś z nimi zrobić. Jeśli dopiero zaczynasz leczenie i każdego ranka zastanawiasz się, czy brzuch znowu da o sobie znać, nic dziwnego, że masz tego dość.

Czy bupropion może powodować ból brzucha i biegunkę?

Tak, dolegliwości żołądkowo-jelitowe należą do częstych działań niepożądanych bupropionu.^[1] Bupropion to lek przeciwdepresyjny, który ChPL Wellbutrin XR wskazuje w leczeniu epizodów dużej depresji.^[1] Do bardzo częstych działań niepożądanych dokument ten zalicza suchość w ustach i zaburzenia przewodu pokarmowego, w tym nudności i wymioty.^[1] Ból brzucha i zaparcia są w nim opisane jako częste.^[1] Wiele osób w pierwszych dniach leczenia obawia się, że takie objawy oznaczają, że lek im nie służy, a często to po prostu czas, w którym organizm przyzwyczaja się do nowego leku. Te kilka tygodni może się dłużyć, zwłaszcza gdy depresja i tak odbiera sporo sił, a do tego dochodzi niepewność, czy da się dziś spokojnie wyjść z domu.

Amerykański serwis MedlinePlus wymienia wśród możliwych skutków ubocznych bupropionu m.in. suchość w ustach, nudności, ból brzucha, zaparcia i utratę apetytu.^[2] Gdy takie objawy są nasilone albo nie mijają, trzeba powiedzieć o nich lekarzowi.^[2]

Na początku leczenia bupropion często zmienia też rytm wypróżnień, a u części osób pojawia się biegunka. Biegunki nie ma jednak na listach działań niepożądanych w ChPL ani w MedlinePlus. Brytyjska publiczna służba zdrowia (NHS) przypomina, że biegunka może być skutkiem ubocznym leku, ale ma też wiele innych przyczyn.^[3] Dlatego biegunka, która nie mija, wymaga sprawdzenia, czy nie stoi za nią coś innego.

Więcej o tym, jak leczy się depresję, piszemy w artykule Depresja u dorosłych – objawy, diagnoza i leczenie.

Ile trwają dolegliwości żołądkowe po bupropionie?

Dolegliwości żołądkowo-jelitowe po rozpoczęciu leczenia bupropionem najczęściej słabną stopniowo w ciągu około 2–4 tygodni. Zwykle wynikają z tego, że organizm przyzwyczaja się do nowego leku. MedlinePlus podaje, że na pełne działanie bupropionu trzeba czasem czekać 4 tygodnie lub dłużej.^[2]

Biegunka, na przykład przy infekcji żołądkowo-jelitowej, u dorosłych zwykle ustępuje w ciągu 5–7 dni.^[3] Jeśli w tym czasie czujesz się wyraźnie gorzej, nie czekaj i zgłoś się do lekarza. Gdy codzienna biegunka i ból brzucha utrzymują się dłużej, mogą mieć inną przyczynę niż lek. Ile zwykle trwa leczenie depresji i kiedy widać pierwszą poprawę, opisuje artykuł Ile naprawdę trwa wychodzenie z depresji?

Cecha	Dolegliwości na początku leczenia	Sygnały, że trzeba iść do lekarza
Kiedy się pojawiają	w pierwszych dniach lub tygodniach leczenia	utrzymują się codziennie albo się nasilają
Przebieg	stopniowo słabną w ciągu około 2–4 tygodni	biegunka trwa ponad 7 dni
Inne objawy	nudności, ból brzucha, zmiana rytmu wypróżnień	krew w stolcu, ciągłe wymioty, objawy odwodnienia
Co zrobić	lek z posiłkiem, picie płynów, obserwacja objawów	wizyta u lekarza rodzinnego, a przy objawach alarmowych pilna pomoc

Informacje w tabeli pochodzą m.in. z materiałów NHS o biegunce i odwodnieniu.^{[3, 4]}

Co może złagodzić ból brzucha i nudności po bupropionie?

Przyjmowanie bupropionu razem z posiłkiem lub zaraz po nim często zmniejsza ból brzucha i nudności. ChPL Wellbutrin XR pozwala przyjmować tabletki z posiłkiem lub bez niego.^[1] MedlinePlus radzi brać lek z jedzeniem, jeśli podrażnia żołądek.^[2]

Pomóc mogą też proste zasady:

• tabletkę połykaj w całości, bez przełamywania, kruszenia i żucia, bo to może zwiększać ryzyko działań niepożądanych, w tym napadów drgawkowych,
• przy biegunce odpoczywaj i pij dużo płynów, małymi łykami, jeśli jest ci niedobrze,
• jedz, gdy masz na to siłę, i ogranicz tłuste oraz ostre potrawy,
• unikaj soków owocowych i napojów gazowanych, bo mogą nasilać biegunkę,
• ogranicz kofeinę i alkohol, które odwadniają, a alkohol może też nasilać działania niepożądane bupropionu.^{[1, 2, 3, 4]}

Nie trzeba wprowadzać wszystkich zmian naraz. Czasem wystarczy zacząć od jednej, na przykład od brania leku o stałej porze, razem z posiłkiem. W stolcu można czasem zauważyć coś, co przypomina tabletkę. ChPL wyjaśnia, że nierozpuszczalna otoczka tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu może przejść przez przewód pokarmowy nienaruszona i zostać wydalona z kałem.^[1]

Czy probiotyk pomaga przy biegunce po bupropionie?

Probiotyk bywa pomocny przy dolegliwościach jelitowych w trakcie leczenia, ale dowody na jego działanie są ograniczone. Probiotyki to żywe bakterie i drożdże, zwykle dodawane do jogurtów lub przyjmowane jako suplementy diety.^[5] W niektórych sytuacjach mogą pomagać, np. łagodzić część objawów zespołu jelita drażliwego, ale wiele twierdzeń o ich korzyściach ma słabe poparcie w badaniach.^[5] Różne rodzaje probiotyków mogą działać różnie i niewiele wiadomo o tym, które są najlepsze.^[5]

Dla większości osób probiotyki wydają się bezpieczne.^[5] Osoby z chorobą przewlekłą lub osłabioną odpornością powinny jednak przed ich przyjmowaniem porozmawiać z lekarzem.^[5]

Jak nie dopuścić do odwodnienia przy biegunce?

Przy biegunce najważniejsze jest picie dużej ilości płynów, żeby uniknąć odwodnienia.^[3] Przy wielu luźnych, wodnistych stolcach oprócz wody trzeba uzupełniać elektrolity. NHS wyjaśnia, że przy dużej utracie płynów organizm potrzebuje cukrów, soli i minerałów, a farmaceuta może polecić doustny płyn nawadniający, czyli proszek do rozpuszczenia w wodzie.^[4]

Do objawów odwodnienia u dorosłych należą:

• pragnienie,
• ból głowy,
• ciemny mocz o intensywnym zapachu,
• rzadsze oddawanie moczu,
• zawroty głowy,
• zmęczenie,
• suchość w ustach, na wargach i języku,
• zapadnięte oczy.^[4]

Dobrą wskazówką jest kolor moczu: pić warto tyle, żeby był jasny.^[4] Gdy jest niedobrze, lepiej zaczynać od małych łyków i stopniowo pić więcej.^[4] Kiedy człowiek źle się czuje, łatwo zapomnieć o piciu, dlatego pomaga butelka wody postawiona w widocznym miejscu albo przypomnienie w telefonie.

Kiedy biegunka po bupropionie może mieć inną przyczynę?

Gdy biegunka i ból brzucha utrzymują się codziennie przez dłuższy czas, nie można wykluczyć innych przyczyn, np. infekcji. Jeśli w ciągu kilku dni nie ma poprawy, warto zgłosić się do lekarza rodzinnego, który oceni, czy objawy nie mają innej, somatycznej przyczyny.

NHS podaje, że biegunka i wymioty często wynikają z infekcji żołądkowo-jelitowej.^[3] Biegunkę mogą też wywoływać m.in.:

• leki,
• nietolerancja lub alergia pokarmowa,
• zespół jelita drażliwego (IBS),
• lęk,
• zapalenie wyrostka robaczkowego,
• nieswoiste zapalenie jelit,
• celiakia.^[3]

Pilnej porady lekarza wymaga biegunka trwająca ponad 7 dni, krwista biegunka lub krwawienie z odbytu i wymioty, przez które nie da się utrzymać płynów.^[3] To samo dotyczy objawów odwodnienia, które nie mijają mimo płynów nawadniających.^[3]

Czy można samemu odstawić bupropion przez dolegliwości żołądkowe?

Nie, bupropionu nie należy przerywać bez rozmowy z lekarzem.^[2] Lekarz może zdecydować o stopniowym zmniejszaniu dawki.^[2] Przy kończeniu leczenia ChPL Wellbutrin XR zaleca rozważyć stopniowe zmniejszanie dawki, bo nie można wykluczyć reakcji odstawienia.^[1]

Uciążliwe działania niepożądane są dobrym powodem do rozmowy z lekarzem prowadzącym. Zgłoszenie biegunki może być wstydliwe, jednak jest to bardzo istotna informacja medyczna. Lekarze rozmawiają o takich objawach na co dzień i traktują je jako zwykłą część oceny, jak działa leczenie. Podczas wizyty można omówić, czy korzyści z leczenia przeważają nad dolegliwościami i co da się zmienić. O dawce i ewentualnej zmianie leku decyduje lekarz. Przed wizytą warto zapisać, od kiedy masz objawy, jak często się pojawiają i co już pomogło, a co nie, bo w stresie łatwo o czymś zapomnieć.

Działania niepożądane leków i dalsze leczenie można omówić ze specjalistami z Poradni Pierwszego Kontaktu Psychiatrycznego, a osobom leczonym z powodu depresji pomagają też specjaliści z Poradni Depresji Centrum Terapii Dialog.

Kiedy objawy po bupropionie wymagają pilnej pomocy?

Niektóre objawy w trakcie leczenia bupropionem wymagają natychmiastowego kontaktu z lekarzem albo pilnej pomocy medycznej.^[2] MedlinePlus zaleca przerwać lek i od razu szukać pomocy, gdy pojawią się:

• gorączka,
• wysypka lub pęcherze, świąd albo pokrzywka,
• obrzęk twarzy, gardła, języka lub warg,
• chrypka,
• trudności z oddychaniem lub przełykaniem.^[2]

Natychmiastowej pomocy wymagają też drgawki, splątanie, omamy oraz szybkie, mocne lub nieregularne bicie serca.^[2]

Przy biegunce i wymiotach trzeba od razu zadzwonić pod numer alarmowy albo jechać na szpitalny oddział ratunkowy, gdy wystąpią wymioty z krwią lub przypominające fusy od kawy, nagły, silny ból brzucha, sinienie lub bladość skóry, warg albo języka, silna duszność lub splątanie.^[3] U osoby odwodnionej zimna skóra lub nadmierna senność mogą oznaczać wstrząs i wymagają natychmiastowej pomocy.^[4]

Jak Centrum Terapii Dialog pomaga przy działaniach niepożądanych bupropionu?

W Centrum Terapii Dialog od 2006 roku pomogliśmy ponad 100 tysiącom pacjentów. Nasi psychiatrzy wspierają również osoby, które w trakcie leczenia depresji mają uciążliwe dolegliwości żołądkowo-jelitowe albo wątpliwości, czy obecny lek jest dla nich właściwy. Ze specjalistami z Poradni Depresji możesz omówić, czy ból brzucha i biegunka wynikają z adaptacji do bupropionu i co można zmienić w leczeniu. W ramach programu Konsultacje u profesorów psychiatrii możesz też zweryfikować diagnozę i dotychczasowe leczenie farmakologiczne. Lekarz bierze przy tym pod uwagę zarówno skuteczność leku, jak i to, jak go tolerujesz. Rozmowa o objawach, które bywają wstydliwe, jest u nas zwykłą częścią oceny leczenia, a decyzje podejmujemy wspólnie z pacjentem. Opieka jest dostępna w przychodniach Centrum Terapii Dialog w Warszawie oraz online.

FAQ – najczęstsze pytania o ból brzucha i biegunkę po bupropionie

Źródła

1. GSK – Wellbutrin XR (bupropion), Charakterystyka Produktu Leczniczego
2. MedlinePlus – Bupropion
3. NHS – Diarrhoea and vomiting
4. NHS – Dehydration
5. NHS – Probiotics