Nudności i osłabienie po atomoksetynie (Auroxetyn) – co mogą oznaczać?
Nudności to najczęstsze działanie niepożądane atomoksetyny (substancji czynnej m.in. Auroxetynu i Strattery) u dorosłych: w badaniach zgłaszało je 26,7% osób, a osłabienie i wymioty należą do częstych działań niepożądanych.[1] Nudności i osłabienie pojawiają się głównie na początku leczenia i po zwiększeniu dawki i mogą wynikać z przyzwyczajania się organizmu do leku. Uważa się, że przy nieregularnym przyjmowaniu stężenie leku może się wahać, a dolegliwości mogą się wtedy utrzymywać. Przy regularnym przyjmowaniu zwykle słabną w pierwszych tygodniach, a u dzieci i młodzieży występowały głównie w pierwszym miesiącu leczenia.[1] Dawki nie zmienia się samodzielnie, a gdy objawy trwają dłużej, potrzebna jest wizyta u lekarza prowadzącego.
Nudności, wymioty i osłabienie pojawiają się zwykle na początku leczenia albo po zwiększeniu dawki. Mogą też się utrzymywać, gdy lek jest przyjmowany nieregularnie. Działania niepożądane atomoksetyny często pojawiają się wcześniej niż poprawa koncentracji, bo pełne działanie leku może być widoczne dopiero po kilku tygodniach.[2] To zwykle najtrudniejszy etap leczenia: mdłości i zmęczenie już są, a korzyści jeszcze nie widać, więc łatwo uznać, że lek „nie działa i tylko szkodzi”. W tej sytuacji lepiej porozmawiać z lekarzem o tempie zmian. Nie należy samodzielnie przerywać leczenia lub zmieniać dawki.
Spis treści:
- Czy atomoksetyna może powodować nudności i osłabienie?
- Dlaczego dolegliwości wracają przy nieregularnym przyjmowaniu leku?
- Jak długo mogą trwać nudności po atomoksetynie?
- Co może pomóc przy nudnościach po atomoksetynie?
- Czy można samemu zmniejszyć dawkę albo odstawić atomoksetynę?
- Kiedy objawy po atomoksetynie wymagają pilnej pomocy?
- Jak Centrum Terapii Dialog wspiera osoby leczone atomoksetyną?
- FAQ – najczęstsze pytania o nudności i osłabienie po atomoksetynie
- Źródła
Czy atomoksetyna może powodować nudności i osłabienie?
Tak, nudności należą do bardzo częstych, a wymioty i osłabienie do częstych działań niepożądanych atomoksetyny.[1] Atomoksetyna, substancja czynna m.in. Auroxetynu i Strattery, to lek stosowany w leczeniu zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) u dzieci od 6. roku życia, młodzieży i dorosłych, jako element kompleksowego programu leczenia.[1] W ICD-10 ADHD należy do grupy F90 (zaburzenia hiperkinetyczne), a zespół z deficytem uwagi i nadruchliwością mieści się w kodzie F90.0.[3] Atomoksetyna nie jest lekiem stymulującym. Zwiększa ilość noradrenaliny w mózgu i nie uzależnia.[2] Jak wygląda ADHD u dorosłych i jak się je leczy, opisuje artykuł ADHD u dorosłych – objawy, przyczyny i leczenie ADHD.
W badaniach u dorosłych z ADHD najczęściej zgłaszano nudności (26,7%), suchość w jamie ustnej (18,4%), ból głowy (16,3%), zmniejszenie łaknienia (14,9%) i bezsenność (11,3%).[1] Większość tych objawów była łagodna lub umiarkowana.[1] Wśród działań niepożądanych o dużym nasileniu najczęściej zgłaszano nudności, bezsenność, osłabienie i ból głowy.[1] Osłabienie nie zawsze wynika wyłącznie z bezpośredniego działania leku. Gdy atomoksetyna zmniejsza apetyt, łatwo o pomijane albo zbyt małe posiłki, a to samo może nasilać zmęczenie i mdłości. Dlatego przy osłabieniu warto przyjrzeć się też temu, co i kiedy się je.
Wśród skutków ubocznych Auroxetynu Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL) zalicza u dorosłych nudności do bardzo częstych.[1] Do częstych należą m.in. wymioty, ból brzucha, zaparcie, niestrawność i wzdęcia, a także osłabienie, zmęczenie i letarg.[1] Amerykański serwis MedlinePlus radzi powiedzieć lekarzowi o skutkach ubocznych atomoksetyny, gdy są nasilone albo nie mijają.[4]
Dlaczego dolegliwości wracają przy nieregularnym przyjmowaniu leku?
Uważa się, że przy nieregularnym przyjmowaniu atomoksetyny jej stężenie we krwi może się wahać, przez co organizm nie zdąży przyzwyczaić się do dawki. Nudności i osłabienie mogą wynikać z tego, że organizm przyzwyczaja się do leku. Dlatego pojawiają się przede wszystkim na początku leczenia i po zwiększeniu dawki, a przy nieregularnym przyjmowaniu mogą się utrzymywać. MedlinePlus zaleca przyjmować atomoksetynę codziennie o mniej więcej tej samej porze i dokładnie tak, jak zalecił lekarz.[4] Nieregularne przyjmowanie leku rzadko wynika z braku dobrej woli, bo trudność z utrzymaniem codziennej rutyny często jest częścią samego ADHD. Pomaga powiązanie tabletki ze stałą czynnością, np. śniadaniem, pojemnik na leki z dniami tygodnia albo przypomnienie w telefonie.
Tempo zwiększania dawki ustala lekarz. U dorosłych dawkę początkową utrzymuje się co najmniej przez 7 dni, zanim zwiększy się ją odpowiednio do skuteczności i tolerancji leku.[1]
Jak długo mogą trwać nudności po atomoksetynie?
Przy regularnym przyjmowaniu atomoksetyny nudności i inne działania niepożądane zwykle słabną w pierwszych tygodniach leczenia. Według ChPL u dzieci i młodzieży nudności, wymioty i senność mogą wystąpić u 10–11% pacjentów, głównie w pierwszym miesiącu leczenia.[1] Są zwykle łagodne lub umiarkowane, przemijające i rzadko prowadzą do przerwania leczenia.[1] Nie ma jednej granicy czasu, po której lek trzeba zmienić. Liczy się to, czy dolegliwości słabną z tygodnia na tydzień, jak bardzo utrudniają codzienne funkcjonowanie i czy w tym czasie zaczynają się zmniejszać objawy ADHD.
Tabela 1. Co zrobić przy nudnościach i osłabieniu po atomoksetynie
| Sytuacja | Co zrobić |
|---|---|
| nudności lub osłabienie po zwiększeniu dawki | przyjmować lek regularnie, o stałej porze, i obserwować, czy dolegliwości słabną |
| pominięta dawka | przyjąć ją, gdy tylko się przypomni, chyba że zbliża się pora następnej, ale nie przyjmować podwójnej dawki |
| dolegliwości nie słabną przez kilka tygodni mimo regularnego przyjmowania | umówić wizytę kontrolną u lekarza prowadzącego |
| objawy alarmowe, np. ból w klatce piersiowej, duszność, zażółcenie skóry lub oczu | natychmiast skontaktować się z lekarzem, a przy obrzęku gardła lub trudnościach w oddychaniu niezwłocznie wezwać pomoc pod numerem alarmowym |
Informacje w tabeli pochodzą m.in. z materiałów MedlinePlus.[4]
Lek na ADHD daje skutki uboczne?
Omów leczenie ADHD z psychiatrą
Specjaliści z Poradni ADHD u dorosłych pomogą ocenić działania niepożądane atomoksetyny i dobrać tempo leczenia.
Co może pomóc przy nudnościach po atomoksetynie?
Atomoksetynę warto przyjmować regularnie, codziennie o mniej więcej tej samej porze, tak jak zalecił lekarz.[4] Pomóc mogą też proste zasady:
- możesz brać lek z posiłkiem albo bez, bo atomoksetynę można przyjmować niezależnie od jedzenia,
- jeśli pominiesz dawkę, przyjmij ją, gdy tylko sobie przypomnisz, chyba że zbliża się pora następnej,
- nie przyjmuj podwójnej dawki, żeby nadrobić pominiętą.[1, 4]
Gdy lek jest źle tolerowany, np. z powodu nudności, ChPL dopuszcza podzielenie dawki dobowej na dwie równe części, rano i późnym popołudniem lub wczesnym wieczorem.[1] O takiej zmianie decyduje lekarz. Dla części osób to dobre rozwiązanie, ale popołudniowa dawka to jeszcze jedna rzecz do zapamiętania, co przy ADHD bywa wyzwaniem, więc warto szczerze omówić to z lekarzem. Niektórzy pacjenci zauważają też, że lepiej znoszą lek po posiłku niż na czczo. Jeśli widzisz u siebie taką zależność, powiedz o niej lekarzowi.
Czy można samemu zmniejszyć dawkę albo odstawić atomoksetynę?
Nie, atomoksetyny nie należy przestawać brać bez rozmowy z lekarzem, także gdy samopoczucie jest dobre.[4] O dawce decyduje lekarz prowadzący. Gdy dolegliwości utrzymują się dłużej mimo regularnego przyjmowania leku, potrzebna jest wizyta kontrolna u lekarza prowadzącego. Lekarz może zaproponować wolniejsze zwiększanie dawki albo inną zmianę leczenia. Na wizytę warto przyjść z krótkimi notatkami: o której przyjmujesz lek, kiedy pojawiają się nudności, jak długo trwają i co je łagodzi. Takie szczegóły mówią lekarzowi więcej niż ogólne „źle się czuję” i pomagają dobrać tempo zmian.
W badaniach nie opisano wyraźnych objawów odstawienia atomoksetyny.[1] Według ChPL przy istotnych działaniach niepożądanych lekarz może odstawić lek od razu, a w innych przypadkach zmniejszać dawkę stopniowo.[1]
Działania niepożądane leków na ADHD można omówić ze specjalistami z Poradni ADHD u dorosłych Centrum Terapii Dialog.
Kiedy objawy po atomoksetynie wymagają pilnej pomocy?
Natychmiastowego kontaktu z lekarzem wymagają m.in. ból w klatce piersiowej, duszność, omdlenie, osłabienie ręki lub nogi, zażółcenie skóry lub oczu i obrzęk twarzy lub gardła.[4] MedlinePlus wymienia takie objawy:
- szybkie lub mocne bicie serca, ból w klatce piersiowej i duszność,
- zaburzenia mowy, zawroty głowy lub omdlenie,
- osłabienie lub drętwienie ręki albo nogi,
- ciemny mocz, zażółcenie skóry lub oczu i ból w prawej górnej części brzucha,
- obrzęk twarzy lub gardła, trudności z przełykaniem lub oddychaniem,
- wysypkę.[4]
Bardzo rzadko zgłaszano uszkodzenie wątroby z żółtaczką, a przy żółtaczce lub wynikach badań wskazujących na uszkodzenie wątroby lekarz odstawia lek.[1] Dlatego nudności, które pojawiają się nagle po okresie dobrej tolerancji leku, a nie na jego początku, zwłaszcza razem z ciemnym moczem, zażółceniem skóry lub bólem w prawej górnej części brzucha, wymagają pilnego kontaktu z lekarzem.[2, 4] U osób leczonych atomoksetyną zgłaszano też myśli i próby samobójcze, dlatego na początku leczenia potrzebna jest uważna obserwacja.[1] Przy myślach o skrzywdzeniu siebie lub odebraniu sobie życia trzeba od razu skontaktować się z lekarzem. Takie zalecenie MedlinePlus formułuje w ostrzeżeniu dotyczącym dzieci i nastolatków.[4]
Ciśnienie tętnicze i tętno kontroluje się po każdej zmianie dawki, a potem co najmniej co 6 miesięcy.[1] Jak inny lek na ADHD może wpływać na ciśnienie i tętno, opisuje artykuł Wysokie ciśnienie i szybkie tętno po Medikinecie – co mogą oznaczać?
Jak Centrum Terapii Dialog wspiera osoby leczone atomoksetyną?
Specjaliści z Poradni ADHD u dorosłych Centrum Terapii Dialog pomagają ocenić działania niepożądane atomoksetyny, dobrać tempo leczenia i połączyć leki z innymi formami wsparcia. Dostępne są m.in.:
- konsultacja psychiatryczna: omówienie nudności, osłabienia i innych dolegliwości, ocena, czy wynikają z leku, i w razie potrzeby zmiana dawki, tempa jej zwiększania albo leku,
- wizyty kontrolne: omówienie tolerancji leku, wyników pomiarów ciśnienia i tętna oraz tego, czy zmniejszają się objawy ADHD,
- konsultacja psychologiczna i psychoterapia, bo leki są tylko jednym z elementów wsparcia w ADHD,[1]
- wizyty stacjonarne w Warszawie i online,
- dla dzieci i młodzieży: wizyty u psychiatry dzieci i młodzieży w Centrum Terapii Dialog dla dzieci.
Na wizytę możesz przyjść także wtedy, gdy nie masz pewności, czy dolegliwości są „wystarczająco poważne”. Rozmowa o tym, jak organizm znosi lek, to zwykła część leczenia ADHD i często pozwala uniknąć niepotrzebnego przerywania terapii.
FAQ – najczęstsze pytania o nudności i osłabienie po atomoksetynie
Przy regularnym przyjmowaniu leku zwykle słabną w pierwszych tygodniach. U dzieci i młodzieży występowały głównie w pierwszym miesiącu leczenia.[1] Jeśli się utrzymują, warto umówić wizytę u lekarza prowadzącego.
Nie trzeba, bo atomoksetynę można przyjmować niezależnie od posiłków.[1, 4]
Przyjmij ją, gdy tylko sobie przypomnisz, chyba że zbliża się pora następnej. Nie bierz podwójnej dawki.[4]
Nie. Atomoksetyna nie jest stymulantem i nie uzależnia, a jej działanie polega na zwiększeniu ilości noradrenaliny w mózgu. Pełna poprawa objawów ADHD może wymagać kilku tygodni regularnego przyjmowania.[2]
ADHD należy w ICD-10 do grupy F90 (zaburzenia hiperkinetyczne). Zespół z deficytem uwagi i nadruchliwością mieści się w kodzie F90.0, czyli w zaburzeniach aktywności i uwagi.[3]
Na konsultacji psychiatrycznej, np. ze specjalistami z Poradni ADHD u dorosłych Centrum Terapii Dialog, stacjonarnie w Warszawie lub online. Specjalista oceni dolegliwości i w razie potrzeby zmieni dawkę, tempo leczenia albo lek.
Źródła
- Rejestr Produktów Leczniczych – Auroxetyn (atomoksetyna), Charakterystyka Produktu Leczniczego
- Electronic Medicines Compendium (EMC) – Atomoxetine (Mylan), ulotka dla pacjenta
- Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) – ICD-10, F90 Zaburzenia hiperkinetyczne
- MedlinePlus – Atomoxetine
Powiązane wpisy
Problemy z pamięcią – przyczyny, objawy i kiedy zgłosić się do lekarza
Większości osób zdarza się czasem coś zapomnieć.[1, 2] Do lekarza warto się zgłosić, gdy problemy z pamięcią nie mijają albo utrudniają codzienne życie.[1, 2] Przyczyna bywa<span class="excerpt-hellip"> […]</span>
Nasilający się lęk mimo leczenia – co robić do wizyty u lekarza?
Nasilenie lęku mimo leczenia bywa sygnałem, że leczenie wymaga dostosowania dawek albo niewielkiej zmiany, dlatego warto jak najszybciej skontaktować się z lekarzem prowadzącym. Przy duloksetynie pogorszenie<span class="excerpt-hellip"> […]</span>
Ból brzucha i biegunka po bupropionie – co mogą oznaczać?
Ból brzucha, nudności i zmiana rytmu wypróżnień, w tym biegunka, mogą się pojawić na początku leczenia bupropionem. Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL) Wellbutrin XR wymienia wśród działań<span class="excerpt-hellip"> […]</span>
Lek na ADHD daje skutki uboczne?
Omów leczenie ADHD z psychiatrą
Specjaliści z Poradni ADHD u dorosłych pomogą ocenić działania niepożądane atomoksetyny i dobrać tempo leczenia.
Umów konsultację