Problemy z pamięcią – przyczyny, objawy i kiedy zgłosić się do lekarza
Większości osób zdarza się czasem coś zapomnieć.[1, 2] Do lekarza warto się zgłosić, gdy problemy z pamięcią nie mijają albo utrudniają codzienne życie.[1, 2] Przyczyna bywa uleczalna i może wynikać na przykład ze stresu, lęku, depresji lub problemów ze snem.[2] Czasem za problemami z pamięcią stoi demencja, czyli choroba, która wpływa na pamięć, myślenie i codzienne funkcjonowanie.[1, 2, 3] Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) nie jest ona nieuniknioną częścią starzenia się.[3]
Zapominanie potrafi budzić niepokój, zwłaszcza gdy dotyczy kogoś bliskiego. Taki niepokój rzadko bywa jednoznaczny: często łączy w sobie potrzebę sprawdzenia, co się dzieje, i lęk przed diagnozą, który każe tego unikać. Obie reakcje są zrozumiałe w sytuacji niepewności. Poniżej opisujemy, z czego mogą wynikać problemy z pamięcią i kiedy warto zgłosić się do lekarza.
Spis treści:
- Czy zapominanie jest zawsze powodem do niepokoju?
- Z czego mogą wynikać problemy z pamięcią?
- Kiedy zgłosić się do lekarza?
- Jak wygląda wizyta?
- Czym jest demencja i jakie ma wczesne objawy?
- Czy można zmniejszyć ryzyko demencji?
- Kiedy pomoc psychiatry lub psychologa?
- Jak Centrum Terapii Dialog pomaga, gdy niepokoją Cię problemy z pamięcią?
- FAQ – najczęstsze pytania o problemy z pamięcią
- Źródła
Czy zapominanie jest zawsze powodem do niepokoju?
Nie, większość osób od czasu do czasu coś zapomina.[1, 2] Brytyjska Narodowa Służba Zdrowia (NHS) zaznacza, że utrata pamięci może być po prostu naturalną częścią starzenia się.[1, 2] Często nie jest to nic poważnego, ale warto to sprawdzić, bo leczenie, jeśli jest potrzebne, może działać lepiej, gdy zacznie się je wcześnie.[1, 2] Przyczyny nie warto szukać na własną rękę.[1, 2] Zapominanie bywa uciążliwe, a zarazem nie zawsze musi być sygnałem choroby.
Z czego mogą wynikać problemy z pamięcią?
Problemy z pamięcią mogą mieć częste i uleczalne przyczyny.[2] Należą do nich między innymi:
- stres,
- lęk,
- depresja,
- problemy ze snem.[2]
Przyczynę ustala lekarz. Na pamięć mogą wpływać też leki. Na przykład zaburzenia pamięci należą do bardzo częstych działań niepożądanych Xanaxu (alprazolamu).[4] Po jego przyjęciu może też wystąpić niepamięć następcza, czyli luka w pamięci obejmująca czas po zażyciu leku.[4] Leków przeciwlękowych ani przeciwdepresyjnych nie należy samodzielnie rozpoczynać, zmieniać ani odstawiać bez konsultacji z lekarzem.
Czasem utrata pamięci może być objawem czegoś poważniejszego, na przykład demencji.[1, 2] Myśl o demencji potrafi przerażać, a mimo to rozmowa o niej i nazwanie problemu bywa początkiem spokoju.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
NHS radzi zgłosić się do lekarza rodzinnego, jeśli problemy z pamięcią wpływają na codzienne życie.[1, 2] Gdy niepokój budzą problemy z pamięcią u bliskiej osoby, która coraz częściej zapomina, warto porozmawiać z lekarzem o tym, czy może to być objaw demencji.[1, 2] Członek rodziny może nie dostrzegać zmian, które widzisz ty, albo może woleć ich nie dostrzegać. Warto wspólnie przyjrzeć się trudnościom i skonsultować je ze specjalistą. Rozmowa z bliską osobą o jej pamięci wymaga taktu: łatwo ją zawstydzić albo wzbudzić opór. Lepiej mówić o własnej trosce („martwię się”) niż o ocenie („coraz gorzej pamiętasz”).
Jak wygląda wizyta?
Podczas wizyty lekarz zadaje pytania, by znaleźć przyczynę problemów z pamięcią.[1, 2] Warto przyjść z kimś bliskim, kto będzie wsparciem i pomoże opisać zauważone trudności.[1, 2] Czasem, by postawić precyzyjną diagnozę, potrzebne są też dalsze badania, na przykład obrazowe.[1, 2] Leczenie zależy od przyczyny i źródła problemu.[1, 2]
Niepokoją Cię problemy z pamięcią?
Skonsultuj problemy z pamięcią ze specjalistą
Ze specjalistami z Poradni Psychogeriatrii i Zaburzeń Pamięci omówisz kłopoty z pamięcią, koncentracją i nastrojem u siebie lub bliskiej osoby.
Czym jest demencja i jakie ma wczesne objawy?
WHO opisuje demencję jako stan, który wpływa na pamięć, myślenie i zdolność wykonywania codziennych czynności.[3] Mogą ją wywoływać różne choroby uszkadzające mózg.[3] W 2021 roku z demencją żyło na świecie 57 milionów osób.[3] Najczęstszą postacią jest choroba Alzheimera, która może odpowiadać za 60–70% przypadków.[3] Demencja z czasem się pogłębia i częściej występuje po 65. roku życia, ale nie jest nieuniknioną częścią starzenia się.[3]
Do wczesnych objawów należą między innymi:
- zapominanie rzeczy lub niedawnych wydarzeń,
- gubienie przedmiotów lub odkładanie ich w niewłaściwe miejsca,
- gubienie drogi podczas spaceru lub jazdy samochodem,
- dezorientacja, także w znanych miejscach,
- trudności w rozwiązywaniu problemów lub podejmowaniu decyzji,
- trudności ze śledzeniem rozmowy lub doborem słów,
- trudności w wykonywaniu znanych czynności.[3]
Zmiany nastroju i zachowania mogą pojawić się jeszcze przed problemami z pamięcią lub razem z nimi.[3] Należą do nich na przykład niepokój, smutek lub złość z powodu zapominania czy wycofanie z życia społecznego.[3] Pojedynczy objaw nie oznacza choroby. Diagnozę zawsze stawia lekarz.
Czy można zmniejszyć ryzyko demencji?
Ryzyko pogorszenia funkcji poznawczych i demencji można zmniejszyć dzięki zdrowemu stylowi życia i leczeniu chorób, które to ryzyko zwiększają.[3] Wśród czynników zwiększających ryzyko demencji WHO wymienia między innymi nadciśnienie, cukrzycę, nadwagę i otyłość, depresję, utratę wzroku i słuchu oraz słaby sen.[3] WHO zaleca między innymi:
- aktywność fizyczną,
- niepalenie,
- unikanie szkodliwego picia alkoholu,
- zdrową, zbilansowaną dietę,
- aktywność społeczną i poznawczą,
- kontrolę ciśnienia, cholesterolu i poziomu cukru,
- używanie aparatów słuchowych, gdy są potrzebne.[3]
Zdrowy styl życia może zmniejszyć ryzyko, ale go nie wyklucza. Zmiana nawyków bywa jednocześnie zachęcająca i męcząca, dlatego warto wprowadzać zmiany stopniowo. Jeden mały krok, który uda się utrzymać, jest wart więcej niż ambitny plan porzucony po tygodniu.
Kiedy pomoc psychiatry lub psychologa?
Jeśli problemom z pamięcią towarzyszą lęk, obniżony nastrój, stres lub kłopoty ze snem, warto porozmawiać o nich także z psychiatrą lub psychologiem. Specjaliści z Poradni Psychogeriatrii i Zaburzeń Pamięci w Centrum Terapii Dialog mogą pomóc w trudnościach związanych z pamięcią, koncentracją czy zmianami nastroju u seniorów. W Dialogu można umówić się na konsultację psychiatryczną lub konsultację psychologiczną. Więcej o tym, po co chodzić na terapię, piszemy w osobnym artykule.
Jak Centrum Terapii Dialog pomaga, gdy niepokoją Cię problemy z pamięcią?
W Centrum Terapii Dialog od 2006 roku pomogliśmy ponad 100 tysiącom pacjentów. Nasi psychiatrzy wspierają osoby, które zauważają u siebie kłopoty z pamięcią i koncentracją, a także rodziny zaniepokojone zmianami u bliskiej osoby. Lekarz pomaga ocenić, czy trudności mogą wynikać ze starzenia się, depresji, lęku, przewlekłego stresu albo zaburzeń snu, i zaplanować dalszą diagnostykę. Jeśli objawy wymagają szerszej oceny, możesz skonsultować się z lekarzem neurologiem. W ramach programu Konsultacje u profesorów psychiatrii możesz zweryfikować dotychczasową diagnozę i leczenie. Bliscy, którzy opiekują się osobą z zaburzeniami pamięci, mogą znaleźć wsparcie w Poradni dla Rodzin Osób Chorych. Dbamy o zrozumiałe zalecenia i wspólne decyzje. Opieka jest dostępna w przychodniach w Warszawie oraz online.
FAQ – najczęstsze pytania o problemy z pamięcią
Do lekarza rodzinnego warto iść, gdy problemy z pamięcią wpływają na codzienne życie. Dobrze jest przyjść z kimś bliskim, kto pomoże opisać zauważone trudności.[1, 2]
Tak. Stres, lęk i depresja należą do częstych i uleczalnych przyczyn problemów z pamięcią.[2]
Tak. Na przykład Xanax może powodować zaburzenia pamięci.[4] Leków nie należy jednak odstawiać samodzielnie.
Nie. Demencja częściej występuje po 65. roku życia, ale nie jest nieuniknioną częścią starzenia się.[3]
Należą do nich między innymi zapominanie niedawnych wydarzeń, odkładanie przedmiotów w niewłaściwe miejsca, dezorientacja oraz trudności ze śledzeniem rozmowy.[3]
Tak, dzięki zdrowemu stylowi życia i leczeniu chorób zwiększających ryzyko, ale nie da się go całkowicie wykluczyć.[3]
Źródła
- NHS – Memory loss (amnesia)
- NI Direct (serwis rządowy Irlandii Północnej) – Memory loss (amnesia), treść zaadaptowana z NHS
- Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) – Dementia
- Medycyna Praktyczna – Xanax (alprazolam), tabletki
Powiązane wpisy
Nudności i osłabienie po atomoksetynie (Auroxetyn) – co mogą oznaczać?
Nudności to najczęstsze działanie niepożądane atomoksetyny (substancji czynnej m.in. Auroxetynu i Strattery) u dorosłych: w badaniach zgłaszało je 26,7% osób, a osłabienie i wymioty należą do<span class="excerpt-hellip"> […]</span>
Nasilający się lęk mimo leczenia – co robić do wizyty u lekarza?
Nasilenie lęku mimo leczenia bywa sygnałem, że leczenie wymaga dostosowania dawek albo niewielkiej zmiany, dlatego warto jak najszybciej skontaktować się z lekarzem prowadzącym. Przy duloksetynie pogorszenie<span class="excerpt-hellip"> […]</span>
Ból brzucha i biegunka po bupropionie – co mogą oznaczać?
Ból brzucha, nudności i zmiana rytmu wypróżnień, w tym biegunka, mogą się pojawić na początku leczenia bupropionem. Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL) Wellbutrin XR wymienia wśród działań<span class="excerpt-hellip"> […]</span>
Niepokoją Cię problemy z pamięcią?
Skonsultuj problemy z pamięcią ze specjalistą
Ze specjalistami z Poradni Psychogeriatrii i Zaburzeń Pamięci omówisz kłopoty z pamięcią, koncentracją i nastrojem u siebie lub bliskiej osoby.
Umów konsultację