Lamotrygina a antykoncepcja – jak to połączyć?
Lamotrygina a antykoncepcja hormonalna – takie połączenie jest możliwe, ale wymaga planu ustalonego z lekarzem, bo tabletki antykoncepcyjne mogą obniżać stężenie lamotryginy we krwi.[1, 2] W badaniu z tabletkami zawierającymi etynyloestradiol i lewonorgestrel organizm usuwał lamotryginę mniej więcej dwa razy szybciej, a całkowita ekspozycja na lek (AUC) zmniejszyła się średnio o 52%, czyli mniej więcej o połowę.[1] Lamotryginę jako lek, którego stężenie może się zmniejszyć, wymieniają też oficjalne informacje o tabletkach Yaz i o tabletkach z estetrolem, takich jak Nextstellis.[3, 4, 5] Lekarz może zalecić kontrolę stężenia lamotryginy, zmianę jej dawki albo inną metodę antykoncepcji, a dawki nie zmienia się samodzielnie.[1, 2]
Osoby, które przyjmują lamotryginę (np. Lamotrix), mogą usłyszeć od ginekologa propozycję przyjmowania tabletek antykoncepcyjnych i prośbę, żeby najpierw zapytać lekarza prowadzącego, czy to bezpieczne. Rozmowa z lekarzem prowadzącym przed rozpoczęciem zażywania tabletek ma sens, bo ulotka Lamotrixu zaleca omówić z nim metodę antykoncepcji, a to on planuje dawkę lamotryginy.[2] Na wizytę najlepiej przyjść z nazwą proponowanych tabletek i ich składem z ulotki, bo od rodzaju estrogenu zależy, których danych o interakcji dotyczy rozmowa.
Interakcję lamotryginy z tabletkami opisuje Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL) Lamotrixu, czyli oficjalny dokument dla lekarzy.
Spis treści:
- Czy lamotryginę można łączyć z tabletkami antykoncepcyjnymi?
- Jak tabletki antykoncepcyjne wpływają na stężenie lamotryginy?
- Czy Yaz i Nextstellis działają na lamotryginę tak samo?
- Co dzieje się ze stężeniem lamotryginy w przerwie od tabletek?
- Czy lamotrygina osłabia działanie tabletek antykoncepcyjnych?
- Co zwykle robi lekarz, gdy osoba przyjmująca lamotryginę zaczyna antykoncepcję?
- Na co zwrócić uwagę po rozpoczęciu tabletek antykoncepcyjnych?
- Jak Centrum Terapii Dialog pomaga planować leczenie lamotryginą?
- FAQ – najczęstsze pytania o lamotryginę i antykoncepcję
- Źródła
Czy lamotryginę można łączyć z tabletkami antykoncepcyjnymi?
Tak, lamotryginę można łączyć z tabletkami antykoncepcyjnymi, jeśli lekarz prowadzący wie o planowanej antykoncepcji i uwzględni interakcję w planie leczenia.[1, 2] Lamotrix to lamotrygina, lek przeciwpadaczkowy stosowany w padaczce (w ICD-10 kod G40) i w zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych.[1, 2, 6] U dorosłych z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi typu I (w ICD-10 kod F31, w ICD-11 kod 6A60) stosuje się go w zapobieganiu epizodom depresji.[1, 2, 7, 8]
Ulotka Lamotrixu wymienia hormonalne środki antykoncepcyjne, np. pigułkę, wśród leków, o których trzeba powiedzieć lekarzowi prowadzącemu, bo mogą wpływać na działanie lamotryginy.[2] NHS zalicza złożoną tabletkę antykoncepcyjną do leków, które mogą źle łączyć się z lamotryginą, i dodaje, że lekarz może zaproponować inny rodzaj antykoncepcji hormonalnej albo inną metodę, np. prezerwatywy.[9]
Połączenie nie jest zakazane. Dokumentacja leku opisuje postępowanie zarówno u kobiet, które zaczynają tabletki antykoncepcyjne w trakcie leczenia lamotryginą, jak i u tych, które zaczynają lamotryginę, stosując już tabletki.[1]
Jak tabletki antykoncepcyjne wpływają na stężenie lamotryginy?
Tabletki z etynyloestradiolem i lewonorgestrelem przyspieszają rozkład lamotryginy, przez co jej stężenie we krwi spada, a inne tabletki antykoncepcyjne mogą działać podobnie.[1] Lamotryginę rozkładają enzymy z grupy UDP-glukuronylotransferaz (UGT), a cały proces nazywa się glukuronidacją. Leki, które ten proces przyspieszają (indukują) albo hamują, mogą zmieniać tempo usuwania lamotryginy z organizmu.[1]
Połączenie etynyloestradiolu z lewonorgestrelem jest w ChPL Lamotrixu na liście leków, które znacząco indukują glukuronidację lamotryginy.[1] W badaniu z udziałem 16 ochotniczek tabletki z 30 µg etynyloestradiolu i 150 µg lewonorgestrelu zwiększyły klirens lamotryginy, czyli tempo jej usuwania, około dwukrotnie.[1] Całkowita ekspozycja na lek, czyli pole pod krzywą stężenia (ang. area under the curve, AUC), zmniejszyła się średnio o 52%, a stężenie maksymalne (Cmax) o 39%.[1]
Spadek stężenia ma znaczenie kliniczne: u części pacjentek z padaczką prowadził do utraty kontroli napadów.[1] W większości przypadków potrzebne są wtedy większe, nawet dwukrotnie, dawki podtrzymujące lamotryginy.[1] Innych tabletek antykoncepcyjnych i hormonalnej terapii zastępczej nie badano pod tym kątem, ale ChPL zaznacza, że mogą działać podobnie.[1]
Czy Yaz i Nextstellis działają na lamotryginę tak samo?
Zarówno Yaz, jak i Nextstellis mogą obniżać stężenie lamotryginy, ale dane liczbowe o sile tej interakcji, które podaje ChPL Lamotrixu, pochodzą z badania tabletek z etynyloestradiolem i lewonorgestrelem, a nie Yaz ani Nextstellis.[1, 3, 4, 5] Oba preparaty zawierają 3 mg drospirenonu i mają w opakowaniu 24 tabletki z hormonami oraz 4 tabletki placebo.[3, 4, 5] Różnią się estrogenem.
Yaz zawiera w każdej aktywnej tabletce 0,02 mg etynyloestradiolu.[3] Nextstellis to tabletki zarejestrowane w Stanach Zjednoczonych, w których estrogenem jest estetrol w dawce 14,2 mg.[5] W Unii Europejskiej ten sam skład i schemat mają tabletki Drovelis.[4]
| Yaz | Nextstellis (w UE Drovelis) | |
|---|---|---|
| Estrogen | etynyloestradiol 0,02 mg | estetrol 14,2 mg |
| Progestagen | drospirenon 3 mg | drospirenon 3 mg |
| Schemat | 24 tabletki z hormonami + 4 tabletki placebo | 24 tabletki z hormonami + 4 tabletki placebo |
| Co oficjalna informacja mówi o lamotryginie | stężenie lamotryginy może się zmniejszyć; zasady zmiany dawki lamotryginy podaje ChPL Lamotrixu dla wszystkich tabletek hormonalnych | stężenie lamotryginy może się zmniejszyć; dawkę lamotryginy dostosowuje się przy rozpoczęciu i odstawieniu tabletek |
| Dane liczbowe o interakcji | ChPL Lamotrixu nie podaje danych dla Yaz; jedyne liczby dotyczą tabletek z 30 µg etynyloestradiolu i 150 µg lewonorgestrelu (spadek AUC średnio o 52%) | brak danych liczbowych w źródłach |
ChPL Yaz podaje, że doustne środki antykoncepcyjne mogą wpływać na metabolizm innych leków, a stężenie np. lamotryginy może się przy nich zmniejszyć.[3] Podobny zapis o lamotryginie zawiera ChPL Drovelis.[4] Amerykańska informacja o leku Nextstellis dodaje, że dawkę lamotryginy dostosowuje się, gdy tabletki są włączane lub odstawiane, bo może spaść ekspozycja na lamotryginę i jej skuteczność.[5] Zasady zmiany dawki przy rozpoczynaniu i odstawianiu tabletek hormonalnych podaje też ChPL Lamotrixu, bez rozróżniania preparatów.[1]
Estetrol jest rozkładany głównie przez enzym UGT2B7, a badania laboratoryjne wskazują, że jego wpływ na metabolizm innych leków jest mało prawdopodobny.[4] Źródła nie podają, o ile może się zmienić stężenie lamotryginy ani przy Yaz, ani przy tabletkach z estetrolem. Oficjalne informacje o obu preparatach wymieniają jednak możliwy spadek stężenia lamotryginy, dlatego przy każdym z nich warto zaplanować z lekarzem kontrolę.
Lamotrygina i antykoncepcja?
Omów leczenie lamotryginą z psychiatrą
Specjaliści z Poradni Choroby Afektywnej Dwubiegunowej pomogą zaplanować leczenie lamotryginą, gdy zmieniają się inne przyjmowane leki.
Co dzieje się ze stężeniem lamotryginy w przerwie od tabletek?
W tygodniu bez tabletek z hormonami stężenie lamotryginy stopniowo i przejściowo rośnie, a w obserwacjach opisanych w ChPL pod koniec tego tygodnia było średnio około dwukrotnie większe niż w czasie ich przyjmowania.[1] Wahania stężenia lamotryginy mogą wiązać się z działaniami niepożądanymi.[1]
Z tego powodu ChPL Lamotrixu zaleca, by jako pierwszy wybór rozważyć antykoncepcję bez tygodniowej przerwy.[1] Mogą to być:
- hormonalne środki antykoncepcyjne stosowane w sposób ciągły,
- metody niehormonalne, np. prezerwatywa lub kapturek dopochwowy.[1, 2]
U kobiet stosujących tabletki z tygodniem bez substancji czynnej ChPL zaleca sprawdzać stężenie lamotryginy w 3. tygodniu przyjmowania tabletek z hormonami, czyli między 15. a 21. dniem cyklu.[1] W opakowaniach Yaz i Nextstellis po 24 tabletkach z hormonami są 4 tabletki placebo, więc przerwa jest krótsza niż tydzień.[3, 4, 5] Dokumenty o tych lekach nie podają, jak bardzo zmienia się stężenie lamotryginy przy takiej krótszej przerwie, więc warto omówić to z lekarzem. Pomaga zapisanie w kalendarzu dnia rozpoczęcia każdego opakowania, bo wtedy łatwo ustalić, w którym dniu pobrać krew do badania stężenia.
Czy lamotrygina osłabia działanie tabletek antykoncepcyjnych?
Zwykle nie, bo według ulotki Lamotrixu jest mało prawdopodobne, by lek zmniejszał skuteczność hormonalnej antykoncepcji.[2] Lamotrygina może jednak w niewielkim stopniu wpływać na lewonorgestrel, hormon z tabletek użytych w badaniu opisanym w ChPL.[1]
W badaniu z udziałem 16 kobiet lamotrygina w dawce 300 mg nie zmieniała stężeń etynyloestradiolu, a ekspozycja na lewonorgestrel (AUC) była średnio o 19% mniejsza.[1] U żadnej z nich nie stwierdzono hormonalnych dowodów owulacji.[1] ChPL nie wyklucza jednak mniejszej skuteczności antykoncepcji u niektórych pacjentek.[1]
Sygnałem, który trzeba niezwłocznie zgłosić lekarzowi prowadzącemu, jest krwawienie lub plamienie między miesiączkami.[1, 2]
Co zwykle robi lekarz, gdy osoba przyjmująca lamotryginę zaczyna antykoncepcję?
Lekarz zwykle planuje rozpoczęcie tabletek razem z ewentualną zmianą dawki lamotryginy i, jeśli trzeba, z kontrolą jej stężenia we krwi.[1, 2] Postępowanie może wyglądać następująco:
- Lekarz prowadzący dowiaduje się o planowanej antykoncepcji, zanim pacjentka zacznie tabletki.[2]
- Lekarz może zalecić określony rodzaj antykoncepcji hormonalnej albo inną metodę, np. prezerwatywę, kapturek dopochwowy lub wkładkę domaciczną.[2, 9]
- Można rozważyć sprawdzenie stężenia lamotryginy we krwi przed rozpoczęciem tabletek i po nim.[1, 2]
- U osób, które nie przyjmują innych leków przyspieszających rozkład lamotryginy, dawka podtrzymująca w większości przypadków wymaga zwiększenia, nawet dwukrotnego, a lekarz zwiększa ją stopniowo, zależnie od odpowiedzi na leczenie.[1]
- Po odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych dawka podtrzymująca zwykle wymaga zmniejszenia, nawet o 50%, bo usuwanie lamotryginy może zwolnić o połowę, a większe stężenie może dawać działania niepożądane.[1]
Inaczej wygląda sytuacja, gdy ktoś zaczyna lamotryginę, stosując już tabletki: dawkę zwiększa się wtedy według zwykłego, zalecanego schematu.[1] W każdym z tych przypadków dawki lamotryginy nie zmienia się samodzielnie, a leku nie przerywa się bez zalecenia lekarza.[2]
Decyzję o rozpoczęciu tabletek i ewentualnej zmianie dawki lamotryginy najlepiej podjąć wspólnie z ginekologiem i lekarzem prowadzącym, dlatego ginekolog i lekarz prowadzący powinni znać pełną listę przyjmowanych leków. Lamotrygina bywa stosowana w zapobieganiu epizodom depresji w zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych, a plan leczenia można omówić z psychiatrą z Poradni Choroby Afektywnej Dwubiegunowej (CHAD).
Na co zwrócić uwagę po rozpoczęciu tabletek antykoncepcyjnych?
Po rozpoczęciu tabletek warto obserwować, czy lamotrygina działa tak jak wcześniej i czy nie pojawiają się nowe działania niepożądane.[1, 5] Lekarzowi prowadzącemu należy zgłosić:
- objawy, które mogą świadczyć o słabszym działaniu lamotryginy: u części pacjentek z padaczką spadek jej stężenia prowadził do utraty kontroli napadów, a u osób leczonych z powodu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych sygnałem mogą być zmiany nastroju i snu,
- nowe lub nasilone działania niepożądane, zwłaszcza w tygodniu bez tabletek z hormonami albo po ich odstawieniu, kiedy stężenie lamotryginy rośnie,
- krwawienie lub plamienie między miesiączkami.[1, 2]
O każdym działaniu niepożądanym, także takim, którego nie ma w ulotce, należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie.[2] Lamotryginy nie odstawia się bez lekarza, a u osób z padaczką nagłe odstawienie może spowodować nawrót napadów.[1] Przydaje się krótki dzienniczek z datami tabletek, nastrojem, snem i ewentualnymi napadami, bo łatwiej wtedy powiązać zmianę samopoczucia z fazą opakowania.
Jak Centrum Terapii Dialog pomaga planować leczenie lamotryginą?
Specjaliści z Centrum Terapii Dialog pomagają zaplanować leczenie lamotryginą tak, by uwzględniało antykoncepcję i inne zmiany w przyjmowanych lekach. Leczeniem zaburzeń afektywnych dwubiegunowych zajmują się specjaliści z Poradni Choroby Afektywnej Dwubiegunowej (CHAD), a konsultację z psychiatrą można odbyć stacjonarnie albo online. Osoby, które planują ciążę, mogą porozmawiać ze specjalistami z Poradni Zdrowia Psychicznego w Ciąży i Połogu. Obok leczenia farmakologicznego pomocna bywa psychoterapia, także online. Praca terapeutyczna wzmacnia zasoby, na przykład umiejętność rozpoznawania wczesnych sygnałów zmiany nastroju i dbania o regularny rytm dnia. Wizyty odbywają się w placówkach w Warszawie oraz online.
FAQ – najczęstsze pytania o lamotryginę i antykoncepcję
Zwykle tak, ale decyzję podejmuje lekarz prowadzący. Tabletki Yaz mogą zmniejszać stężenie lamotryginy, więc lekarz może sprawdzić jej stężenie i zmienić dawkę.[1, 3]
Zwykle tak. Jeśli ktoś nie przyjmuje innych leków przyspieszających rozkład lamotryginy, lekarz w większości przypadków stopniowo podnosi dawkę podtrzymującą, nawet dwukrotnie, po ocenie odpowiedzi na leczenie, a czasem także stężenia we krwi.[1]
Tak. Lekarz zwiększa wtedy dawkę lamotryginy według standardowego schematu z ChPL.[1]
Nie zawsze, ale lekarz może to zalecić, np. przed rozpoczęciem tabletek i po nim, żeby sprawdzić, czy stężenie się utrzymuje.[1, 2]
Według ChPL w pierwszej kolejności warto rozważyć antykoncepcję bez tygodniowej przerwy, czyli hormonalną stosowaną w sposób ciągły albo niehormonalną, np. prezerwatywę.[1, 2] Ostateczny wybór lekarz omawia z pacjentką.
Źródła
- Rejestr Produktów Leczniczych – Lamotrix (lamotrygina), Charakterystyka Produktu Leczniczego
- Rejestr Produktów Leczniczych – Lamotrix (lamotrygina), Ulotka dla pacjenta
- Rejestr Produktów Leczniczych – Yaz (drospirenon + etynyloestradiol), Charakterystyka Produktu Leczniczego
- Europejska Agencja Leków – Drovelis (drospirenon + estetrol), Charakterystyka Produktu Leczniczego
- DailyMed (NLM) – Nextstellis (drospirenone and estetrol), Prescribing Information
- WHO – ICD-10 Version 2019: G40 Epilepsy
- WHO – ICD-10 Version 2019: F31 Bipolar affective disorder
- WHO – ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics (2025-01): Bipolar or related disorders (6A60 Bipolar type I disorder)
- NHS – Lamotrigine
Powiązane wpisy
Bezsenność po zmianie Trittico na Ketrel – czy to normalne?
Bezsenność, przerywany sen, ból głowy i rozdrażnienie w pierwszych dniach po zamianie Trittico (trazodonu) na Ketrel (kwetiapinę) mogą mieć miejsce. Brytyjska publiczna służba zdrowia NHS wymienia<span class="excerpt-hellip"> […]</span>
Kołatanie serca, poty i drżenie po sertralinie (Asentra) – czy to normalne na początku leczenia?
Kołatanie serca, zwiększona potliwość, drżenie i bezsenność należą do znanych działań niepożądanych sertraliny, substancji czynnej leku Asentra.[1, 2] Bezsenność i nudności ulotka Asentry zalicza do bardzo<span class="excerpt-hellip"> […]</span>
Suchość w gardle po Trittico – czy brać lek dalej?
Suchość w gardle po Trittico (trazodonie) jest stosunkowo częstym działaniem niepożądanym, szczególnie na początku leczenia. Suchość błony śluzowej jamy ustnej wymienia Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL) Trittico<span class="excerpt-hellip"> […]</span>
Lamotrygina i antykoncepcja?
Omów leczenie lamotryginą z psychiatrą
Specjaliści z Poradni Choroby Afektywnej Dwubiegunowej pomogą zaplanować leczenie lamotryginą, gdy zmieniają się inne przyjmowane leki.
Umów konsultację