Bezsenność po zmianie Trittico na Ketrel – czy to normalne?

Bezsenność, przerywany sen, ból głowy i rozdrażnienie w pierwszych dniach po zamianie Trittico (trazodonu) na Ketrel (kwetiapinę) mogą mieć miejsce. Brytyjska publiczna służba zdrowia NHS wymienia problemy ze snem oraz rozdrażnienie lub pobudzenie wśród częstych działań niepożądanych kwetiapiny.^[1] Ból głowy należy do najczęściej zgłaszanych działań niepożądanych (≥10%) opisanych w Charakterystyce Produktu Leczniczego (ChPL) Ketrel.^[2] Gdy Ketrel w małej dawce nie poprawia snu, potrzebny jest kontakt z lekarzem prowadzącym, bo to on ustala dawkę i może zmienić leczenie.^[3]

Osoby, którym lekarz zamienił Trittico na Ketrel, mogą się zastanawiać, czy gorsze noce po zmianie leku to coś normalnego. Zdarza się, że poprzedni lek pozwalał spać, ale powodował senność w ciągu dnia i wybudzenia, a po zmianie sen jest bardzo przerywany, można doświadczać bólu głowy, rozdrażnienia czy trudności w codziennej pracy.

Po zmianie leku organizm potrzebuje czasu, żeby przyzwyczaić się do nowej substancji. Część objawów może wynikać z działań niepożądanych samej kwetiapiny, część z odstawienia poprzedniego leku, a część z samego niewyspania. Co odpowiada za objawy u konkretnej osoby, ocenia lekarz, który zna cały plan leczenia. Niepokój związany ze zmianą samopoczucia warto otwarcie omówić z lekarzem.

Czym różni się Ketrel od Trittico?

Ketrel to lek przeciwpsychotyczny z kwetiapiną, a Trittico to lek przeciwdepresyjny z trazodonem, choć oba mogą powodować senność.^{[1, 4]} Wśród wskazań w ChPL Ketrelu są schizofrenia i choroba dwubiegunowa, a bezsenności na tej liście nie ma.^[2] Kwetiapina bywa też stosowana razem z innymi lekami w leczeniu ciężkiej depresji.^[1]

Trazodon, substancja czynna Trittico, to lek przeciwdepresyjny.^[4] Wskazaniem Trittico CR w ChPL są zaburzenia depresyjne, w tym depresja przebiegająca z lękiem.^[5] Poza depresją trazodon bywa stosowany także w bezsenności.^[6] Działa uspokajająco, a senność z pierwszych dni leczenia zwykle mija przy dalszym stosowaniu.^[5]

Senność, zawroty głowy i zmęczenie należą jednak do częstych działań niepożądanych trazodonu.^[4] Działania niepożądane, które przeszkadzają albo nie mijają, omawia się z lekarzem lub farmaceutą.^[4] O zmianie leczenia decyduje lekarz prowadzący.

Najważniejsze różnice między oboma lekami:

	Trittico	Ketrel
Substancja czynna	trazodon	kwetiapina
Grupa leków	lek przeciwdepresyjny	lek przeciwpsychotyczny
Wskazania w ChPL	zaburzenia depresyjne, w tym depresja z lękiem	schizofrenia, choroba dwubiegunowa
Częste działania niepożądane (NHS)	senność, zawroty głowy lub zmęczenie, ból głowy, nudności, suchość w ustach	suchość w ustach, zawroty głowy, senność, zmęczenie i problemy ze snem, rozdrażnienie lub pobudzenie
Odstawianie	nie nagle, lekarz zmniejsza dawkę stopniowo	nie nagle, stopniowo

Dane w tabeli pochodzą z ChPL obu leków i ze stron NHS.^{[1, 2, 4, 5]}

Czy Ketrel może powodować bezsenność?

Tak, Ketrel może pogarszać sen, bo problemy ze snem należą do częstych działań niepożądanych kwetiapiny.^[1] Nietypowe sny i koszmary senne ulotka Ketrelu również wymienia wśród częstych działań niepożądanych.^[3]

Okres zmiany leków bywa trudny sam w sobie. Pogorszenie samopoczucia jest wtedy dość częste, bo organizm przyzwyczaja się do nowej substancji albo do innego jej stężenia. Adaptacji mogą towarzyszyć niepokój, spadek nastroju lub napędu i niespecyficzne objawy z ciała. Więcej o tym, dlaczego po zmianie leków można czuć się gorzej, piszemy w artykule o lurazydonie.

Znaczenie może mieć też odstawienie poprzedniego leku. Trazodonu nie odstawia się nagle, bo może to wywołać objawy odstawienia.^[4] Do objawów odstawienia leków przeciwdepresyjnych NHS zalicza m.in. problemy ze snem, bóle głowy, drażliwość i niepokój.^[7] Objawy te zaczynają się zwykle w ciągu kilku dni od rozpoczęcia odstawiania.^[7] Czy chodzi o objawy odstawienia, o działanie nowego leku, czy o coś innego, może ocenić tylko lekarz. Bezsenne noce bywają bardzo wyczerpujące i mogą wzbudzać lęk, dlatego warto o nich porozmawiać ze specjalistą.

Na sen wpływają również inne przyjmowane leki, lęk, choroby fizyczne czy alkohol. Problemy ze snem są na przykład częstym działaniem niepożądanym sertraliny.^[8] Po kilku złych nocach łatwo też o błędne koło: trudna noc zwiększa obawę przed następną, a ta obawa podtrzymuje pobudzenie, które nie pozwala zasnąć.

Skąd ból głowy, rozdrażnienie i senność w ciągu dnia po Ketrelu?

Ból głowy, senność i drażliwość to znane skutki uboczne Ketrelu, czyli działania niepożądane kwetiapiny opisane w ChPL i w ulotce.^{[2, 3]} ChPL, ulotka i NHS opisują je następująco:

• ból głowy, senność i zawroty głowy występują bardzo często, u co najmniej 10% leczonych (w ulotce: u więcej niż 1 na 10 osób),^{[2, 3]}
• drażliwość, nietypowe sny i koszmary senne występują często, czyli u mniej niż 1 na 10 osób,^[3]
• zmęczenie oraz rozdrażnienie lub pobudzenie NHS zalicza do częstych działań niepożądanych.^[1]

Jeśli senność się pojawia, to zwykle w pierwszych dwóch tygodniach leczenia, i zazwyczaj ustępuje przy dalszym stosowaniu kwetiapiny.^[2] W badaniach u osób z depresją w przebiegu choroby dwubiegunowej senność i uspokojenie występowały najczęściej w pierwszych 3 dniach i miały łagodne lub umiarkowane nasilenie.^[2]

Dopóki nie wiadomo, jak lek działa na organizm, nie należy prowadzić samochodu ani obsługiwać maszyn, bo Ketrel może powodować senność.^[3]

Rozdrażnienie, napięcie i trudności z koncentracją może nasilać także samo niewyspanie.

Z bólem głowy i innymi działaniami niepożądanymi, które przeszkadzają albo nie mijają, warto zgłosić się do lekarza, a lek przyjmować dalej, chyba że zalecą jego odstawienie.^[1]

Brak snu może też obniżać nastrój i nasilać napięcie, a takie obawy warto omówić z lekarzem.

Co zrobić, gdy Ketrel w małej dawce nie pomaga na sen?

Gdy kwetiapina (Ketrel) przyjmowana na sen w małej dawce nie poprawia snu, trzeba skontaktować się z lekarzem prowadzącym, który może zwiększyć dawkę wieczorną, a jeśli to nie pomoże, zmienić leczenie. Leczenie kwetiapiną zwykle zaczyna się od małej dawki.^[1] Lekarz zwiększa ją w pierwszych dniach, a potem dostosowuje, aż znajdzie skuteczną.^[1]

Dawkę początkową i sposób przyjmowania leku w kolejnych dniach określa lekarz prowadzący.^[3] Ketrel przyjmuje się raz na dobę przed snem albo dwa razy na dobę, zależnie od choroby.^[3] Lek ma tabletki 25 mg, 100 mg i 200 mg, ale to, ile ich przyjmować i o której godzinie, ustala lekarz.^{[2, 3]}

Gdy sen się nie poprawia:

1. Nie zmieniaj dawki samodzielnie i nie przerywaj leczenia bez decyzji lekarza.^[3]
2. Skontaktuj się z lekarzem, który przepisał Ketrel, i opisz, jak wyglądają noce i samopoczucie w ciągu dnia, a także jakie inne leki przyjmujesz.
3. Unikaj alkoholu, bo razem z Ketrelem może powodować senność.^[3]
4. W nocy zmniejsz presję na natychmiastowe zaśnięcie, np. powtarzając sobie: „Nie muszę teraz zasnąć. Mogę spokojnie odpoczywać”.

Nagłe odstawienie kwetiapiny może wywołać m.in. bezsenność, nudności, bóle głowy, zawroty głowy i rozdrażnienie, dlatego odstawia się ją stopniowo, przez co najmniej 1–2 tygodnie.^[2] O powrocie do poprzedniego leku albo o innej zmianie decyduje lekarz.

O trudnościach z zasypianiem i sygnałach świadczących o tym, że warto skonsultować je ze specjalistą, piszemy w artykule Dlaczego nie możesz zasnąć, mimo że jesteś zmęczony?.

Czy Ketrel można łączyć z sertraliną i innymi lekami?

Ketrel można przyjmować razem z lekiem przeciwdepresyjnym z grupy SSRI, np. z sertraliną, jeśli zalecił to lekarz, ale takie połączenie wymaga ostrożności ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego.^[2] SSRI, czyli selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, to grupa leków przeciwdepresyjnych, do której należy m.in. sertralina.^[8]

Gdy połączenie kwetiapiny z innym lekiem serotoninergicznym jest uzasadnione, ChPL zaleca uważną obserwację pacjenta, zwłaszcza na początku leczenia i przy zwiększaniu dawki.^[2] Ulotka Ketrelu wymienia m.in. takie objawy zespołu serotoninowego, przy których trzeba zwrócić się do lekarza:

• pobudzenie,
• omamy,
• nadmierne pocenie się,
• drżenie,
• nasilenie odruchów,
• zwiększone napięcie mięśni,
• temperatura ciała powyżej 38°C.^[3]

Kwetiapina działa na ośrodkowy układ nerwowy, dlatego ostrożności wymaga też łączenie jej z innymi lekami o takim działaniu i z alkoholem.^[2] W czasie leczenia nie pije się soku grejpfrutowego.^[3]

Kiedy objawy po Ketrelu wymagają pilnej pomocy?

Pilnej pomocy wymagają objawy ze strony serca, trudności z oddychaniem, objawy reakcji alergicznej i myśli o zrobieniu sobie krzywdy. Ulotka Ketrelu każe niezwłocznie poinformować lekarza m.in. o:

• dotkliwej senności lub zawrotach głowy,
• szybkim i nieregularnym biciu serca, także w spoczynku, albo kołataniu serca,
• trudnościach z oddychaniem,
• bólu w klatce piersiowej,
• niewyjaśnionym zmęczeniu.^[3]

Kwetiapina może rzadko wywołać reakcję alergiczną (anafilaksję) z obrzękiem gardła lub języka, uniesioną, swędzącą wysypką albo trudnościami w oddychaniu.^[1] Anafilaksja to zagrażająca życiu reakcja alergiczna, która rozwija się bardzo szybko.^[9] Przy nagłym obrzęku warg, języka lub gardła albo przy trudnościach z oddychaniem trzeba od razu wezwać pomoc pod numerem 112.^[9] Pilnej porady wymaga każde podejrzenie poważnego działania niepożądanego, a także myśli o zrobieniu sobie krzywdy.^[1] Myśli samobójcze i nasilenie depresji ulotka wymienia wśród częstych działań niepożądanych.^[3]

Bezsenność połączona z myślami samobójczymi, skrajnym pobudzeniem albo zagrożeniem dla siebie lub innych wymaga pilnej pomocy, a w sytuacji bezpośredniego zagrożenia należy dzwonić pod numer 112.

Jak Centrum Terapii Dialog pomaga przy problemach ze snem i zmianie leków?

Specjaliści z Centrum Terapii Dialog pomagają ocenić problemy ze snem po zmianie leków i zaplanować dalsze leczenie. Zmiana leku, np. z Trittico na Ketrel, bywa trudnym okresem, a powrót bezsenności może wywoływać frustrację i lęk przed kolejną nieprzespaną nocą.

Z psychiatrą z Poradni Zaburzeń Snu można omówić:

• czy dawka Ketrelu wymaga zmiany i czy odstawianie Trittico nie przebiegło zbyt szybko,
• jak działają oba leki i czego można się spodziewać w kolejnych dniach,
• jak połączyć leczenie farmakologiczne z psychoterapią, która pomaga odbudować nawyki związane ze snem i zmniejszyć lęk przed bezsenną nocą.

Wizyty odbywają się stacjonarnie w Warszawie oraz online.

Najczęstsze pytania o Ketrel i bezsenność

Źródła

1. NHS – Quetiapine
2. Celon Pharma – Ketrel 25 mg, 100 mg, 200 mg (kwetiapina), Charakterystyka Produktu Leczniczego
3. Celon Pharma – Ketrel 25 mg, 100 mg, 200 mg (kwetiapina), ulotka dla pacjenta
4. NHS – Trazodone
5. Angelini – Trittico CR 75 mg, 150 mg (trazodon), Charakterystyka Produktu Leczniczego
6. MedlinePlus – Trazodone
7. NHS – Antidepressants: side effects
8. NHS – Sertraline
9. NHS – Anaphylaxis