Kategoria: Psychiatria
Czas czytania:
10–15 minut

Pominięta dawka lamotryginy – czy zaczynać od nowa?

Skulony mężczyzna na łóżku

Czy po pominięciu dawki lamotryginy trzeba rozpoczynać powolne zwiększanie dawki od nowa? Wszystko zależy od długości przerwy: przy pojedynczej dawce po prostu przyjmuje się kolejną o zwykłej porze (bez nadrabiania), natomiast po dłuższym opuszczeniu leku konieczna jest konsultacja z lekarzem.[1] Zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego (ChPL), jeśli przerwa trwała dłużej niż pięciokrotny okres półtrwania lamotryginy, powrót do leku wymaga ponownego wprowadzenia pełnego schematu miareczkowania.[1, 2] Jeżeli jednak dawka docelowa została już osiągnięta, a przerwa wyniosła zaledwie około 2 dni, zazwyczaj nie ma potrzeby zaczynania od zera i można bezpiecznie powrócić do przepisanej dawki. To kluczowe rozróżnienie pomaga uniknąć niepotrzebnego stresu podczas codziennej terapii.

Osoby przyjmujące lamotryginę miewają wątpliwości, jak postąpić w przypadku pominięcia leku. Pojawia się wówczas pytanie, czy można bezpiecznie powrócić do dotychczasowej dawki, czy też konieczne jest ponowne, stopniowe jej zwiększanie. Obawy te są w pełni uzasadnione, ponieważ leczenie lamotryginą rozpoczyna się od bardzo małych dawek, powoli je zwiększając, co ma na celu zminimalizowanie ryzyka wystąpienia charakterystycznej wysypki.

Warto zrozumieć mechanizm działania tego leku, aby lepiej radzić sobie z codziennymi wyzwaniami w jego przyjmowaniu. Lamotrygina, dostępna m.in. jako Lamotrix i Symla, stosuje się ją w leczeniu padaczki oraz w zapobieganiu depresji w chorobie afektywnej dwubiegunowej (ChAD, w ICD-11: 6A60–6A6F).[1, 2] Jej dawka zależy m.in. od tego, czy przyjmuje się ją razem z innymi lekami.[1] Lamotryginę przyjmuje się dokładnie tak, jak przepisał lekarz, i nie zmienia się dawki bez kosnultacji z nim.[3]

Pominięta dawka lamotryginy – co zrobić z jedną zapomnianą tabletką?

Po pominięciu pojedynczej dawki Lamotrixu nie przyjmuje się dodatkowych tabletek, żeby ją uzupełnić, a kolejną dawkę bierze się o zwykłej porze.[1] Brytyjska publiczna służba zdrowia (NHS) radzi to samo: zapomnianą dawkę pominąć, następną przyjąć o zwykłej porze i nie brać dwóch dawek naraz.[4] Jak widać, zalecenia różnią się nieco w zależności od kraju, lecz ich cel pozostaje spójny. Amerykańskie źródła ujmują to inaczej. MedlinePlus i przewodnik dla pacjenta (Medication Guide) do etykiety Lamictal zatwierdzonej przez FDA (wersja z 2010 r.) zalecają przyjąć pominiętą dawkę, gdy tylko się o niej przypomni, a pominąć ją dopiero wtedy, gdy zbliża się pora następnej.[3, 5] Przy Lamotrixie punktem odniesienia jest polska ulotka, zgodna z zaleceniem NHS.

Wszystkie te źródła wykluczają za to dwie dawki naraz.[1, 3, 4, 5] W poradniku dla opiekunów NHS ostrzega ogólnie, że podwójna dawka przyjęta później, żeby nadrobić pominiętą, jest niebezpieczna.[6] Zalecenia zestawia tabela:

ŹródłoCo z pominiętą dawkąPodwójna dawka
ulotka Lamotrixunie uzupełniać, kolejną dawkę przyjąć o zwykłej porzenie przyjmować dodatkowych tabletek
NHSpominąć, kolejną dawkę przyjąć o zwykłej porzenie brać dwóch dawek naraz
MedlinePlusprzyjąć, gdy tylko się o niej przypomni; gdy zbliża się pora następnej – pominąćnie brać podwójnej dawki
Medication Guide (FDA, 2010)przyjąć, gdy tylko się o niej przypomni; gdy zbliża się pora następnej – pominąć i kolejną przyjąć o zwykłej porzenie brać dwóch dawek naraz

Lamotryginę przyjmuje się raz lub dwa razy na dobę, zgodnie z zaleceniem lekarza, i zawsze w całej przepisanej dawce.[1] Przy dawkowaniu dwa razy dziennie pominięta wieczorna tabletka oznacza więc dzień z dawką niższą niż zalecona.

Dlaczego dawkę lamotryginy zwiększa się tak powoli?

Lamotryginę włącza się bardzo wolno i stopniowo, bo zmniejsza to ryzyko wysypki. Ryzyko wysypki wiąże się z dużymi dawkami początkowymi, zbyt szybkim zwiększaniem dawki i jednoczesnym stosowaniem walproinianu.[2, 5] Dla wielu pacjentów ten etap wymaga szczególnej cierpliwości, ale ma fundamentalne znaczenie dla bezpieczeństwa.Stopniowe zwiększanie dawki, nazywane też miareczkowaniem, polega na tym, że lekarz przepisuje na początku małą dawkę i zwiększa ją w ciągu kilku tygodni.[1, 4] Nigdy nie przyjmuje się większej dawki niż ta, którą zalecił lekarz prowadzący.[1]

Dawkowanie Lamotrixu w ChAD (np. ChAD typu I – ICD-11: 6A60) u dorosłych opisuje ChPL: zalecany schemat stopniowego zwiększania prowadzi do stabilizującej dawki podtrzymującej, czyli dawki docelowej, w ciągu sześciu tygodni.[2] Z uwagi na ryzyko wysypki nie przekracza się zalecanych dawek, ani początkowej, ani w trakcie zwiększania.[2] Ustalenie odpowiedniej dawki może wymagać czasu, bo zależy ona m.in. od wieku, innych przyjmowanych leków i chorób nerek lub wątroby.[1, 4]

Ulotka zalicza wysypkę skórną do bardzo częstych działań niepożądanych, które mogą wystąpić u więcej niż 1 na 10 pacjentów.[1] W badaniach klinicznych u dorosłych wysypka wystąpiła u 8-12% osób przyjmujących lamotryginę i u 5-6% przyjmujących placebo.[2] U pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową ciężka wysypka występowała u około 1 na 1000.[2]

Związek ryzyka wysypki z dużymi dawkami początkowymi tłumaczy też, dlaczego przerwa w leczeniu ma znaczenie: przy powrocie do leku lekarz ocenia, czy dawkę trzeba znów zwiększać stopniowo.[2]

Czy po przerwie w przyjmowaniu lamotryginy trzeba zwiększać dawkę od nowa?

O tym, czy po przerwie w przyjmowaniu lamotryginy trzeba znów stopniowo zwiększać dawkę, decyduje lekarz: według ChPL ocenia się to u każdej osoby, która przerwała lek z jakiejkolwiek przyczyny, a im dłuższa przerwa, tym większą uwagę zwraca się na stopniowe zwiększanie.[2]

Jeśli od przerwania lamotryginy minęło więcej niż pięciokrotny okres półtrwania leku, stosuje się właściwy schemat stopniowego zwiększania dawki do dawki podtrzymującej, ale sam próg nie jest podany w dniach.[2] Amerykańska etykieta Lamictal (FDA, 2010) mówi to samo: po przerwie dłuższej niż pięć okresów półtrwania zaleca początkowy schemat dawkowania i również nie przelicza tego progu na dni.[3]

Ulotka Lamotrixu odsyła w tej sprawie do lekarza: po pominięciu kilku dawek trzeba zapytać lekarza prowadzącego, jak ponownie rozpocząć przyjmowanie leku.[1] Ponowne włączenie lamotryginy po przerwie wymaga rozmowy z lekarzem.[5] O każdym przerwaniu leczenia, bez względu na przyczynę, warto lekarza powiadomić.[3]

Osobną sytuacją jest przerwa z powodu wysypki. Wtedy ChPL nie zaleca ponownego rozpoczynania leczenia, chyba że potencjalne korzyści wyraźnie przeważają nad ryzykiem.[2]

Ile trwa okres półtrwania lamotryginy i od czego zależy?

Średni okres półtrwania lamotryginy w osoczu u zdrowych osób szacuje się na około 33 godziny, w zakresie od 14 do 103 godzin, i nie zależy on od dawki.[2] Duży wpływ mają na niego jednocześnie przyjmowane leki: przy lekach indukujących glukuronidację, takich jak karbamazepina czy fenytoina, skraca się średnio do około 14 godzin, a przy walproinianie wydłuża do około 70 godzin.[2]

Etykieta Lamictal podaje średni okres półtrwania u zdrowych ochotników bez innych leków: 32,8 godziny po pojedynczej dawce i 25,4 godziny przy dawkach wielokrotnych.[3] Czas odpowiadający pięciu okresom półtrwania jest więc u różnych osób różny i zależy od całego leczenia, dlatego ocenia go lekarz.[2, 3]

Co po dwóch dniach niższej dawki po osiągnięciu dawki docelowej?

Gdy po osiągnięciu dawki docelowej przez około 2 dni przyjmowano dawkę lamotryginy niższą niż zalecona, zwykle nie ma potrzeby włączania leku od nowa i można wrócić do dawki zaleconej przez lekarza.

Spokój i trzymanie się wytycznych są w tej sytuacji najlepszym doradcą.Takie postępowanie nie kłóci się z oficjalnymi zapisami: w ChPL próg wyznacza pięciokrotny okres półtrwania, a nie liczba dni, a ulotka przy kilku pominiętych dawkach odsyła do lekarza prowadzącego.[1, 2] Dlatego o pominiętych dawkach warto powiedzieć lekarzowi i zapytać go, jak wrócić do dawki docelowej, zamiast samodzielnie zmieniać schemat.[1, 3]

Przy ChAD odstawienie leku lub zmniejszenie dawki na własną rękę może pogorszyć stan, a objawy choroby mogą powrócić.[7] Inne przyjmowane leki wpływają na okres półtrwania lamotryginy i na jej dawkowanie, więc lekarz bierze pod uwagę całe leczenie.[1, 2]

Powrót do dawki bez ponownego zwiększania dotyczy krótkiej przerwy po osiągnięciu dawki docelowej. Nie odnosi się do dłuższego odstawienia, przy którym im dłuższa przerwa, tym większą uwagę zwraca się na stopniowe zwiększanie dawki, ani do przerwy z powodu wysypki.[2]

W Centrum Terapii Dialog o leczeniu lamotryginą i o powrocie do dawki po przerwie można porozmawiać z psychiatrą w Poradni Choroby Afektywnej Dwubiegunowej.

Pominięta dawka lamotryginy?

Omów powrót do lamotryginy z psychiatrą

W Poradni Choroby Afektywnej Dwubiegunowej możesz omówić z psychiatrą przerwy w przyjmowaniu lamotryginy i dalszy plan leczenia.

Umów konsultację

Na co zwrócić uwagę po powrocie do dawki docelowej?

Po powrocie do zaleconej dawki warto obserwować skórę, a gdyby pojawiła się wysypka lub inne zmiany skórne, potrzebna jest dodatkowa konsultacja z lekarzem, choć ryzyko pojawienia się wysypki przy powrocie jest raczej niewielkie.

Uważne obserwowanie własnego ciała to jeden z najważniejszych nawyków w trakcie leczenia. ChPL wymaga, by stan każdej osoby, u której pojawi się wysypka, natychmiast ocenić, a lamotryginę odstawić, dopóki nie wyjaśni się, że wysypka nie jest z nią związana.[2] O dalszym leczeniu decyduje wtedy lekarz prowadzący.

Wysypka po lamotryginie jest zwykle grudkowo-plamista i pojawia się na ogół w ciągu pierwszych ośmiu tygodni leczenia.[2] W większości przypadków ma łagodne nasilenie i ustępuje samoistnie, ale zdarzały się też ciężkie przypadki wymagające hospitalizacji i przerwania leczenia.[2] MedlinePlus zaznacza, że ciężkie wysypki pojawiają się zwykle w ciągu pierwszych 2-8 tygodni leczenia, ale mogą wystąpić w każdym momencie.[5]

Żeby ograniczyć ryzyko wysypki po przerwie w przyjmowaniu lamotryginy, lekarz ustala, jak wrócić do leku po dłuższej przerwie, bo ryzyko ciężkiej wysypki wiąże się z dużymi dawkami początkowymi i zbyt szybkim zwiększaniem dawki.[2] Więcej o tym, jak wygląda wysypka po lamotryginie i kiedy jest groźna, można przeczytać w osobnym artykule.

Lekarzowi lub farmaceucie warto mówić o wszystkich objawach niepożądanych, także o tych, których nie ma w ulotce.[1] W ChAD pacjentów leczonych lamotryginą trzeba ściśle kontrolować, szczególnie na początku leczenia lub w trakcie zmian dawkowania, bo nasilenie objawów depresji lub zdarzeń związanych z samobójstwem może wystąpić niezależnie od przyjmowanych leków.[2] Pomocne może być poproszenie bliskiej osoby, by mówiła o zauważonych zmianach nastroju lub zachowania.[1]

Kiedy pilnie skontaktować się z lekarzem?

Przy objawach reakcji alergicznej lub ciężkiej reakcji skórnej trzeba natychmiast skontaktować się z lekarzem, bo choć w wielu przypadkach są to objawy mniej ciężkich działań niepożądanych, mogą też zagrażać życiu.[1] Świadomość poniższych sygnałów ostrzegawczych pozwala szybko zareagować i zapobiec powikłaniom. Ulotka Lamotrixu wymienia wśród takich objawów m.in.:

  • wysypkę lub zaczerwienienie skóry, które mogą przejść w ciężką reakcję z pęcherzami i złuszczaniem naskórka, szczególnie w okolicy ust, nosa, oczu i narządów płciowych,
  • owrzodzenia jamy ustnej, gardła, nosa lub narządów płciowych,
  • ból w jamie ustnej lub zaczerwienienie i obrzęk wokół oczu (zapalenie spojówek),
  • gorączkę, objawy grypopodobne lub senność,
  • obrzęk twarzy i powiększenie węzłów chłonnych.[1]

Lekarz może wtedy zlecić badania czynności wątroby, nerek lub krwi i może zalecić odstawienie leku.[1] Objawy przy oczach w trakcie zwiększania dawki opisuje szerzej artykuł o tym, co robić przy swędzących i opuchniętych oczach po Lamotrixie.

NHS zalicza do poważnych działań niepożądanych także reakcję alergiczną z obrzękiem gardła lub języka i trudnościami w oddychaniu, a przy podejrzeniu poważnego działania niepożądanego radzi pilnie skontaktować się z lekarzem.[4]

Do potencjalnie zagrażających życiu reakcji skórnych po lamotryginie należą zespół Stevensa-Johnsona (SJS), toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN) i zespół nadwrażliwości polekowej z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi (DRESS).[2] Wczesne objawy nadwrażliwości, np. gorączka czy powiększenie węzłów chłonnych, mogą pojawić się bez wyraźnej wysypki.[2] Po SJS, TEN lub DRESS wywołanym lamotryginą leczenia tym lekiem nigdy się nie wznawia.[2]

Pilnej pomocy wymagają też myśli o samookaleczeniu lub samobójstwie: trzeba wtedy natychmiast skontaktować się z lekarzem prowadzącym.[1] Przy niepokojących myślach, gorszym samopoczuciu lub nowych objawach w trakcie leczenia należy jak najszybciej zgłosić się do lekarza lub do najbliższego szpitala.[1]

Jak nie zapominać o dawkach lamotryginy?

Według badań o wieczornej dawce zwykle łatwiej pamiętać, gdy łączy się ją ze stałą codzienną czynnością, a nie z konkretną godziną; pomagają też lek w widocznym miejscu i przypomnienie w telefonie.[8, 9] NHS Specialist Pharmacy Service, brytyjska służba farmaceutyczna NHS, dodaje, że może pomóc kilka przypomnień lub sygnałów naraz.[8]

Przy regularnym przyjmowaniu leków mogą pomóc:

  • przypomnienie w aplikacji mojeIKP[9]
  • połączenie wieczornej dawki z posiłkiem lub inną stałą czynnością, lek w widocznym miejscu i karteczka lub magnes na lodówce,[8]
  • pojemnik z przegródkami na pory dnia, który przy złożonym schemacie leków może wydać farmaceuta, choć nie nadaje się on do każdego leku,[6]
  • automatyczny dozownik, który sygnalizuje porę leku,[6]
  • telefon od bliskiej osoby w porze przyjęcia leku, o ile wie ona o zmianach w lekach,[6, 8]
  • realizowanie kolejnych recept na czas, żeby nie zabrakło leku.[6]

Przed przełożeniem tabletek z oryginalnego opakowania do pojemnika lub dozownika warto zapytać farmaceutę, czy nie wpłynie to na trwałość leku.[8] Z aplikacjami przypominającymi trzeba uważać, bo ich jakość bywa różna: części z nich zarzucano nieścisłe informacje o zdrowiu i naruszenia prywatności.[8]

Gdy dawki często umykają, warto powiedzieć o tym lekarzowi. Proste przypomnienia pomagają, ale większą korzyść daje połączenie ich z aktywną kontrolą ze strony personelu medycznego.[8] Zmniejszenie, gdy to możliwe, liczby leków lub częstości ich przyjmowania może poprawić regularność leczenia, ale o takiej zmianie decyduje lekarz.[8]

Dlaczego nie warto samodzielnie zmieniać dawki ani przerywać leczenia lamotryginą?

Odstawienie leku lub zmniejszenie dawki na własną rękę może w ChAD pogorszyć stan i sprawić, że objawy powrócą, dlatego o każdej zmianie w leczeniu lamotryginą decyduje lekarz.[7] Lamotrixu nie przerywa się, jeśli nie zalecił tego lekarz, a dawki nie zmienia się bez rozmowy z nim.[1, 3] Leków na chorobę dwubiegunową nie przerywa się bez zalecenia lekarza, nawet przy lepszym samopoczuciu, przypomina NHS.[10] Przerwanie ich, zanim lekarz uzna to za bezpieczne, może prowadzić do kolejnej zmiany nastroju, ostrzega brytyjskie Royal College of Psychiatrists.[11]

Leczenie ChAD bywa złożone: może obejmować leki stabilizujące nastrój, których jest wiele, a psychiatra może uznać, że do skutecznej kontroli zmian nastroju potrzebny jest więcej niż jeden lek.[10, 11]

Sposób odstawienia także ustala lekarz. ChPL opisuje ogólnie stopniowe zmniejszanie dawki przez dwa tygodnie, jeśli leczenia nie trzeba przerwać nagle ze względów bezpieczeństwa, np. z powodu wysypki.[2] Ulotka podaje z kolei, że w zaburzeniach afektywnych dwubiegunowych przy kończeniu leczenia nie ma konieczności stopniowego zmniejszania dawki, ale o zamiarze przerwania trzeba porozmawiać z lekarzem prowadzącym.[1]

Z lekarzem prowadzącym warto się skontaktować, gdy:

  • pominięto kilka dawek,[1]
  • lek odstawiono lub przerwano z jakiejkolwiek przyczyny,[2, 3]
  • nie wiadomo, jak wrócić do dawki docelowej,
  • dawki często umykają mimo przypomnień.

Jak specjaliści z Centrum Terapii Dialog wspierają osoby chorujące na ChAD?

W Centrum Terapii Dialog od 2006 roku pomogliśmy ponad 100 tysiącom pacjentów. Nasi specjaliści psychiatrzy i psychoterapeuci zapewniają kompleksową pomoc osobom zmagającym się z chorobą afektywną dwubiegunową (ChAD) na każdym etapie: od wstępnej diagnozy, przez dobór bezpiecznej farmakoterapii i jej stałe monitorowanie, aż po długofalowe wsparcie psychoterapeutyczne.

W ramach wyspecjalizowanej Poradni Choroby Afektywnej Dwubiegunowej (ChAD) oferujemy opiekę dostosowaną do indywidualnych potrzeb pacjenta. Pomagamy bezpiecznie przechodzić przez zmiany dawek leków (takich jak lamotrygina) oraz monitorujemy ewentualne działania niepożądane czy wahania nastroju. Ponieważ w przebiegu ChAD niezwykle istotna jest też stała troska o jakość snu i opanowywanie napięcia, nasi pacjenci mogą skorzystać ze wsparcia, jakie oferuje Poradnia Zaburzeń Snu oraz Poradnia Nerwic i Lęku.

Wiemy również, jak ważne jest wsparcie najbliższych, dlatego dla rodzin i partnerów pacjentów działa Poradnia dla Rodzin Osoby Chorej. Z kolei w sytuacjach nagłego pogorszenia samopoczucia i ostrego kryzysu szybką pomoc zapewniają specjaliści z Centrum Interwencji Kryzysowej. Dbamy o otwarty dialog, poczucie bezpieczeństwa oraz zrozumiałe zalecenia, a konsultacje dostępne są zarówno w przychodniach w Warszawie, jak i w formie online.

Najczęstsze pytania o pominiętą dawkę lamotryginy

Nie. Pominiętej dawki nie uzupełnia się dodatkowymi tabletkami, a kolejną przyjmuje się o zwykłej porze.[1, 4] Podwójna dawka, która ma nadrobić pominiętą, jest niebezpieczna.[6]

Zależy to od długości przerwy, a decyzję podejmuje lekarz prowadzący. Po przerwie dłuższej niż pięciokrotny okres półtrwania leku schemat stopniowego zwiększania stosuje się od początku.[2] Po krótkiej przerwie, np. około 2 dniach niższej dawki, zwykle nie ma takiej potrzeby.

Ani ChPL, ani etykieta Lamictal (FDA) nie podają liczby dni.[2, 3] Obie mówią o przerwie dłuższej niż pięć okresów półtrwania, a okres półtrwania zależy m.in. od innych przyjmowanych leków, dlatego o powrocie do leku decyduje lekarz.[2, 3]

Przede wszystkim na skórę: przy wysypce lub zmianach skórnych potrzebny jest kontakt z lekarzem. Pęcherze, złuszczanie skóry, owrzodzenia w jamie ustnej, obrzęk wokół oczu, gorączka lub obrzęk twarzy wymagają natychmiastowego kontaktu z lekarzem.[1]

Gdy towarzyszą jej pęcherze, złuszczanie skóry, bolesne owrzodzenia w ustach lub wokół oczu, gorączka albo obrzęk twarzy.[2, 5] Każdą wysypkę w trakcie leczenia lamotryginą i tak trzeba szybko zgłosić lekarzowi.[2]

Nie. Leku nie przerywa się bez zalecenia lekarza, a to, czy dawkę zmniejsza się stopniowo, ustala lekarz prowadzący.[1, 4, 5]

Pomaga łączenie leku ze stałą codzienną czynnością, trzymanie go w widocznym miejscu, przypomnienie w telefonie, np. w aplikacji mojeIKP, i pojemnik z przegródkami.[6, 8, 9]

Źródła

  1. neuraxpharm – Lamotrix (lamotrygina), ulotka dla pacjenta
  2. neuraxpharm – Lamotrix (lamotrygina), Charakterystyka Produktu Leczniczego
  3. FDA (DailyMed) – Lamictal (lamotrigine) tablet, etykieta i Medication Guide, 2010
  4. NHS – Lamotrigine
  5. MedlinePlus – Lamotrigine
  6. NHS – Medicines: tips for carers
  7. pacjent.gov.pl – Choroba afektywna dwubiegunowa – jak ją rozpoznać
  8. NHS Specialist Pharmacy Service – Reminding to take medicines: supporting adherence
  9. pacjent.gov.pl – Nie zapomnisz o lekach
  10. NHS – Bipolar disorder: treatment
  11. Royal College of Psychiatrists – Zaburzenie afektywne dwubiegunowe

Pominięta dawka lamotryginy?

Omów powrót do lamotryginy z psychiatrą

W Poradni Choroby Afektywnej Dwubiegunowej możesz omówić z psychiatrą przerwy w przyjmowaniu lamotryginy i dalszy plan leczenia.

Umów konsultację

Komentarze są wyłączone.