Kategoria: Psychologia Kategoria: Psychoterapia
Czas czytania:
9–13 minut

Jak poradzić sobie ze zdradą partnera i kiedy szukać pomocy?

Zamyślona kobieta siedząca na łóżku

Gdy ktoś zastanawia się, jak poradzić sobie ze zdradą, najpierw warto przyjąć, że szok, złość, smutek, a nawet poczucie winy są naturalnymi reakcjami na jej odkrycie. W pierwszych tygodniach mogą pomóc proste rzeczy: nazywanie tego, co się czuje, rozmowa z kimś zaufanym, ruch, regularny sen i rezygnacja z alkoholu jako sposobu na regulację trudnych emocji i uśmierzenie bólu. Ból po złamaniu zaufania nie znika z dnia na dzień, ale u wielu osób z czasem słabnie.[1] Gdy objawy nie słabną albo zaczynają znacząco wpływać na codzienne życie, warto porozmawiać z psychologiem, psychoterapeutą lub psychiatrą.

Zdrada partnera to dla wielu osób bardzo bolesne przeżycie, które może wywołać szok i trudności z zaufaniem. Badania łączą ją z objawami depresji, lęku i stresu.[2, 3] W jednym z nich prawie połowa młodych dorosłych, których zdradził partner, miała objawy wskazujące na prawdopodobny zespół stresu pourazowego związany ze zdradą.[2]

Na początku w głowie bywa chaos i nie trzeba od razu mieć planu na resztę życia. Nie trzeba też od razu decydować, czy zostać i dać partnerowi drugą szansę, czy odejść. Ważniejsze jest wtedy zadbanie o siebie i przetrwanie najtrudniejszego czasu, a w tym może pomóc specjalista.

Co dzieje się w psychice po zdradzie partnera?

Odkrycie zdrady często wywołuje szok, a osoba zdradzona może czuć się oszukana, upokorzona i bezradna. Obok złości i smutku pojawia się czasem poczucie winy. Z czasem mogą dołączyć trudności z zaufaniem, obniżona samoocena, lęk, objawy depresyjne i kłopoty ze snem. Złość po zdradzie bywa naturalną reakcją na przekroczenie granic.

Zdradę często opisuje się jako wydarzenie traumatyczne, choć badań, które by to sprawdzały, jest niewiele.[2] Jedno z nich przeprowadzili Roos i współpracownicy, a wyniki ukazały się w 2019 roku w czasopiśmie „Stress and Health”.[2] Badanie objęło 73 młodych dorosłych (średnia wieku 19,42 roku), których partner zdradził w ciągu ostatnich 5 lat w stałym związku niemałżeńskim.[2] Objawy wskazujące na prawdopodobny zespół stresu pourazowego (PTSD, ang. post-traumatic stress disorder) związany ze zdradą zgłaszało 45,2% z nich.[2] Objawy PTSD związane ze zdradą wiązały się z objawami depresji, a wyniki dla odczuwanego stresu i lęku były niejednoznaczne.[2]

Podobny obraz daje badanie Shrout i Weigel, w którym wzięło udział 232 studentów niedawno zdradzonych przez partnera.[3] Negatywne oceny zdrady wiązały się tam z objawami depresji, lęku i stresu.[3]

Oba badania dotyczyły młodych ludzi i pokazują związki między zjawiskami, a nie ich przyczyny. Nie znaczy to, że każda osoba po zdradzie będzie mieć takie objawy, ale silna reakcja nie jest niczym wyjątkowym.

Jak często zdarza się zdrada?

W sondażu CBOS z 2011 roku, przeprowadzonym na reprezentatywnej próbie 1080 dorosłych Polaków, do fizycznej zdrady swojego partnera przyznało się 10% badanych. Temat jest drażliwy i część badanych nie przyznaje się do zdrady, dlatego CBOS porównał deklaracje z wynikiem eksperymentu metodologicznego. Kontakty intymne poza stałym związkiem lub z osobą w związku zadeklarowało 14% badanych, a według eksperymentu w rzeczywistości mogło to dotyczyć około 25% badanych.

Jak poradzić sobie ze zdradą w pierwszych tygodniach?

W pierwszych tygodniach po zdradzie mogą pomóc rzeczy proste i powtarzalne, takie jak zauważanie emocji, kontakt z bliskimi, ruch, sen, uprawianie hobby. Nie należy w tym czasie odcinać się od trudnych emocji za pomocą substancji. To rozwiązanie krótkowzroczne. W tym trudnym czasie najlepiej sprawdzają się małe kroki. Nie musisz robić wszystkiego naraz. Wystarczy zacząć od jednej rzeczy:

  1. Nazwij to, co czujesz. Ubieranie uczuć w słowa bywa opisywane jako sposób na radzenie sobie z niechcianymi emocjami.[4] W pierwszym z czterech badań Liebermana i współpracowników osoby, które nazywały emocje, zgłaszały mniejszy dyskomfort niż osoby, które tylko oglądały obrazy o negatywnym wydźwięku.[4] Były to jednak eksperymenty laboratoryjne, a nie badania trudności w codziennym życiu.[4] Nie warto tłumić złości czy smutku ani udawać, że wszystko jest w porządku. Samo zauważenie emocji i nazwanie tego, czego się doświadcza, może przynieść odrobinę ulgi.
  2. Porozmawiaj z kimś zaufanym. NHS radzi mówić o swoich uczuciach przyjacielowi, komuś z rodziny albo specjaliście.[5] Kontakt z innymi może poprawić nastrój i zmniejszyć odczuwany stres.[1] Powiedzenie na głos tego, co się czuje, pomaga nieco uporządkować mętlik w głowie po odkryciu zdrady. W każdym kryzysie wsparcie bliskich to jeden z najważniejszych zasobów.
  3. Rusz się, nawet na krótko. Aktywność fizyczna może zmniejszać napięcie, lęk i stres oraz pomagać uspokoić umysł przy trudnych emocjach.[6] NHS podaje, że nawet energiczny, 10-minutowy spacer może rozjaśnić umysł i pomóc się zrelaksować.[7] Jeśli pójdziesz z kimś bliskim, zyskasz też rozmowę.[6]
  4. Zadbaj o sen i stały rytm dnia. WHO zaleca kłaść się spać i wstawać o stałych porach, także w weekendy, a stały plan dnia może dawać większe poczucie kontroli.[1] Gdy wieczorem wracają myśli o zdradzie, pomaga zapisanie ich na kartce i zdjęcie z siebie presji, że trzeba natychmiast zasnąć.
  5. Nie uśmierzaj bólu alkoholem ani innymi substancjami. Alkohol, papierosy, hazard i narkotyki mogą pogarszać zdrowie psychiczne.[5] W badaniu Shrout i Weigel kobiety z negatywnymi ocenami zdrady i silniejszymi objawami depresji, lęku i stresu częściej podejmowały zachowania szkodliwe dla zdrowia; u mężczyzn tej zależności nie stwierdzono.[3]
  6. Stawiaj sobie małe cele. Lepiej wyznaczać niewielkie, osiągalne zadania i nie skupiać się na tym, czego nie da się zmienić.[5] Wiele małych kroków buduje trwałą zmianę.

Dlaczego warto przyjrzeć się obwinianiu siebie po zdradzie?

Warto przyjrzeć się obwinianiu siebie, bo w badaniu Shrout i Weigel negatywne oceny zdrady, w tym obwinianie siebie, wiązały się z gorszym stanem psychicznym.[3] Te oceny (obwinianie partnera, obwinianie siebie i szukanie przyczyny) wiązały się przez objawy depresji, lęku i stresu z zachowaniami szkodliwymi dla zdrowia.[3] U kobiet z negatywnymi ocenami i silniejszymi objawami takie zachowania były częstsze, a u mężczyzn badacze nie znaleźli tej zależności.[3] Autorzy wnioskują, że to, jak ktoś postrzega zdradę partnera, wpływa na jego zdrowie psychiczne i zachowania zdrowotne.[3]

Podobny wątek pojawia się w badaniu Roos i współpracowników. Negatywne myśli pourazowe częściowo wyjaśniały tam związek między objawami PTSD a depresją.[2]

Obwiniające myśli po zdradzie mogą brzmieć na przykład tak:

  • „Gdybym była bardziej atrakcyjna, nie odszedłby”,
  • „Powinienem był to zauważyć wcześniej”,
  • „Już nikomu nie zaufam”.

Nieprzydatne myśli można rozpoznać, a potem zacząć je kwestionować i przeformułowywać. W sprawdzaniu takich myśli pomaga zapis myśli (thought record), czyli ćwiczenie z terapii poznawczo-behawioralnej (CBT), które pozwala uchwycić myśli i uczucia związane z sytuacją oraz zbadać dowody na nie.[8] Pomocny bywa też dziennik: przenosi trudne myśli i emocje z głowy na papier i pozwala dostrzec, co je wywołuje.[9] Według NHS prowadzenie dziennika nawet przez 15 minut dziennie, parę razy w tygodniu, może zmniejszać stres i lęk.[9] Niezależnie od tego, jak potoczy się związek, warto pamiętać, że decyzja o zdradzie należała do partnera, a nie do osoby zdradzonej.

Jak zrobić zapis myśli?

Wybierz jedną konkretną, niedawną sytuację, która była trudna, i zapisuj odpowiedzi, żeby móc do nich wrócić.[8] Zapis myśli według NHS ma siedem kroków:[8]

  1. Opisz sytuację.
  2. Zapisz pierwsze uczucia.
  3. Wypisz nieprzydatne myśli.
  4. Zbierz dowody, które je potwierdzają.
  5. Zbierz dowody, które im przeczą.
  6. Sformułuj myśl alternatywną, bardziej realistyczną lub neutralną.
  7. Sprawdź, jak się czujesz po ćwiczeniu.

Trudno ci po zdradzie?

Porozmawiaj z psychoterapeutą o trudnościach w związku

Znajdź psychoterapeutę Centrum Terapii Dialog, z którym przepracujesz emocje po zdradzie i spokojnie pomyślisz o przyszłości związku.

Znajdź psychoterapeutę

Jak długo boli zdrada?

Na pytanie, jak długo boli zdrada, nie ma jednej odpowiedzi, bo czas dochodzenia do równowagi jest u każdego inny i może trwać zarówno kilka miesięcy, jak i kilka lat. U części osób najtrudniejsze są pierwsze tygodnie lub miesiące po odkryciu zdrady, kiedy myśli o niej mogą wracać natrętnie i przytłaczać. Warto dać sobie tyle czasu, ile potrzeba, bo nie ma jednego terminu, w którym ból powinien minąć.

WHO zwraca uwagę, że u wielu osób stres słabnie z czasem: gdy sytuacja się poprawia albo gdy uczą się radzić sobie z nią emocjonalnie.[1] O zdradzie nie da się zapomnieć z dnia na dzień, ale można nauczyć się żyć bez ciągłego bólu.

Pomóc może uważność (mindfulness), czyli utrzymywanie uwagi na chwili obecnej bez oceniania. Uważność to umiejętność, którą wyrabia się regularną praktyką, a ćwiczyć ją można nawet przy codziennych czynnościach, takich jak jedzenie czy spacer. Nie chodzi w niej o pozbycie się myśli o zdradzie, tylko o to, by zauważać, że przychodzą i odchodzą.

Jeśli jednak mijają kolejne miesiące, a cierpienie nie słabnie albo coraz bardziej utrudnia życie, może to być coś więcej niż naturalna reakcja na stratę.

Kiedy reakcja na zdradę wymaga pomocy specjalisty?

Pomocy specjalisty warto szukać wtedy, gdy objawy po zdradzie utrwalają się i zaczynają wpływać na codzienne funkcjonowanie, także w pracy lub w szkole.[1] Stresujące sytuacje mogą wywoływać lub nasilać zaburzenia psychiczne, najczęściej lęk i depresję.[1]

Jedną z możliwych reakcji jest zaburzenie adaptacyjne (ang. adjustment disorder). W klasyfikacji ICD-11 zaburzenie adaptacyjne to nieprzystosowawcza reakcja, która zwykle pojawia się w ciągu miesiąca od istotnego stresora życiowego, na przykład problemów w związku.[10] Składa się na nie zaabsorbowanie stresorem, czyli nawracające, przykre myśli i rozpamiętywanie, oraz niepowodzenie w adaptacji, na przykład zaburzenia snu lub problemy z koncentracją, które wyraźnie utrudniają funkcjonowanie.[10] Zwykle ustępuje w ciągu sześciu miesięcy, chyba że stresor trwa dłużej.[10]

Z psychologiem, psychoterapeutą lub lekarzem warto porozmawiać, gdy:

  • smutek, przygnębienie lub inne objawy depresji utrzymują się przez większą część dnia, codziennie, dłużej niż 2 tygodnie (tak podaje NHS),[11]
  • trudno poradzić sobie ze stresem albo samodzielne sposoby nie pomagają,[5]
  • zaniedbujesz obowiązki albo wycofujesz się z kontaktów, choć wcześniej tak nie było,
  • myśli o zdradzie nie pozwalają spać, skupić się na pracy ani na rozmowie z bliskimi.

Pilnej pomocy wymaga bezsenność połączona z utratą kontaktu z rzeczywistością, skrajnym pobudzeniem, zagrożeniem dla siebie lub innych albo myślami samobójczymi. Przy myślach samobójczych dobrze jest porozmawiać z zaufaną osobą lub lekarzem, a w sytuacji bezpośredniego zagrożenia należy zadzwonić pod numer alarmowy.[12]

Jak specjalista pomaga po zdradzie i czy da się uratować związek?

Psycholog, psychoterapeuta lub psychiatra mogą pomóc przepracować ból i poczucie winy po zdradzie oraz towarzyszyć w decyzji, czy odbudowywać związek, czy go zakończyć. Psychoterapia to rozmowa z przeszkolonym specjalistą o myślach, uczuciach i zachowaniach.[13] Nie trzeba mieć do niej rozpoznanej choroby psychicznej.[13] Jedną z jej form jest terapia interpersonalna, w której rozmawia się z terapeutą o problemach w relacjach i uczy się sposobów radzenia sobie z nimi.[13]

Kim są poszczególni specjaliści i kiedy się do nich zgłosić, opisuje pacjent.gov.pl:[14]

SpecjalistaCzym się zajmujeKiedy się zgłosić
Psychologdiagnoza, pomoc psychologiczna i wsparcie psychospołeczne; nie prowadzi psychoterapii i nie przepisuje lekówprzy bieżących problemach, które utrudniają codzienne życie, także gdy nie wiadomo, do kogo pójść
Psychoterapeutaprzepracowanie narastających trudności według określonej metody, jako część planu terapeutycznegopo wcześniejszej wizycie u lekarza lub psychologa
Psychiatradiagnoza i plan leczenia, także farmakologicznego; może skierować na psychoterapięprzy dużym nasileniu objawów, np. nasilonej depresji, myślach samobójczych

Wizyta u psychiatry nie oznacza automatycznie leków: psychiatra może też skierować na psychoterapię.

Reakcja na odkrycie zdrady może mieć cechy kryzysu sytuacyjnego, czyli reakcji na nagłe, niespodziewane zdarzenie, którego nie dało się przewidzieć ani kontrolować. W takiej chwili pomocna może być interwencja kryzysowa, krótka forma pomocy, która ma przywrócić równowagę; trwa do 10 spotkań, najczęściej od 1 do 3.[15] W Centrum Terapii Dialog wsparcie w ostrym kryzysie zapewniają specjaliści z Centrum Interwencji Kryzysowej.

Co dalej ze związkiem, każda para rozstrzyga sama. Według CBOS ujawnienie romansu często kończy związek, ale nie jest to reguła.

Jak Centrum Terapii Dialog pomaga osobom po zdradzie partnera?

Specjaliści z Centrum Terapii Dialog, czyli psychoterapeuci, psycholodzy i psychiatrzy, wspierają osoby, które po zdradzie partnera zmagają się z bólem, szokiem i poczuciem zawodu albo nie wiedzą, jaką decyzję w związku podjąć. Od 2006 roku z pomocy Centrum Terapii Dialog skorzystało ponad 100 000 pacjentów. Gdy oboje partnerzy chcą porozmawiać o tym, co się stało, można skorzystać z pomocy psychoterapeutów z Poradni Terapii Par. Po rozstaniu wsparcie indywidualne daje psychoterapia po rozwodzie lub rozstaniu. Formę wsparcia dopasowuje się do potrzeb pacjenta, bez oceniania. Pomoc jest dostępna w placówkach Centrum Terapii Dialog w Warszawie oraz online.

FAQ – najczęstsze pytania o radzenie sobie ze zdradą

Tak. Zwłaszcza na początku myśli o zdradzie mogą wracać natrętnie. Gdy natrętne myśli utrzymują się i zaczynają utrudniać codzienne funkcjonowanie, warto porozmawiać ze specjalistą.[1]

Tak, u części osób. W jednym z badań 45,2% młodych dorosłych po zdradzie miało objawy wskazujące na prawdopodobne PTSD związane ze zdradą.[2] Nie znaczy to jednak, że każda osoba po zdradzie będzie mieć takie objawy.

W sondażu CBOS z 2011 roku do fizycznej zdrady partnera przyznało się 10% badanych. Ośrodek szacuje, że rzeczywisty odsetek osób, które miały romans, jest wyższy od deklarowanego.

Nie ma jednej odpowiedzi, bo czas dochodzenia do równowagi jest u każdego inny. Może to trwać zarówno kilka miesięcy, jak i kilka lat.

Zwykle dobrym pierwszym krokiem jest psycholog, zwłaszcza gdy nie wiadomo, do kogo się zwrócić. Psychoterapeuta pomaga przepracować narastające trudności według określonej metody, a psychiatra jest potrzebny przy dużym nasileniu objawów.[14]

Nie. Z bieżącymi problemami można najpierw zgłosić się do psychologa, a do psychiatry przy dużym nasileniu objawów lub myślach samobójczych.[14]

Pomaga zapis myśli: zapisujesz sytuację, swoje myśli oraz dowody za nimi i przeciw nim, a potem szukasz bardziej realistycznej wersji.[8] Obwinianie siebie należy do ocen zdrady, które w badaniach wiązały się z gorszym samopoczuciem.[3] Z takimi myślami można też pracować z psychoterapeutą.

Lęk utrzymuje ciało i umysł w stanie gotowości, co utrudnia zasypianie. Może pomóc kładzenie się i wstawanie o stałych porach oraz mniejsza presja na szybkie zaśnięcie.[1] Więcej wyjaśnia artykuł o tym, jak lęk wpływa na sen.

Źródła

  1. WHO – Stress
  2. Roos L.G. i in. – Post-traumatic stress and psychological health following infidelity in unmarried young adults, Stress and Health 2019
  3. Shrout M.R., Weigel D.J. – Infidelity’s aftermath: Appraisals, mental health, and health-compromising behaviors following a partner’s infidelity, Journal of Social and Personal Relationships 2018
  4. Lieberman M.D. i in. – Subjective Responses to Emotional Stimuli During Labeling, Reappraisal, and Distraction, Emotion
  5. NHS – Get help with stress
  6. NHS – Be active for your mental health (Every Mind Matters)
  7. NHS – Exercise for depression
  8. NHS – Thought record CBT exercise (Every Mind Matters)
  9. NHS London Waiting Room – Journaling
  10. Kazlauskas E. i in. – A scoping review of ICD-11 adjustment disorder research, European Journal of Psychotraumatology
  11. NHS – Symptoms: Depression in adults
  12. WHO – Depressive disorder (depression)
  13. NHS – Types of talking therapies
  14. pacjent.gov.pl – Psycholog, psychoterapeuta czy psychiatra?
  15. NFZ Centrum Wiedzy – Interwencja kryzysowa

Trudno ci po zdradzie?

Porozmawiaj z psychoterapeutą o trudnościach w związku

Znajdź psychoterapeutę Centrum Terapii Dialog, z którym przepracujesz emocje po zdradzie i spokojnie pomyślisz o przyszłości związku.

Znajdź psychoterapeutę

Komentarze są wyłączone.