Kategoria: Psychiatria
Czas czytania:
7–11 minut

Wymioty po przyjęciu leków – czy wziąć dawkę jeszcze raz?

Kobieta trzymająca się za brzuch

Zdarzyło Ci się kiedyś zwymiotować niedługo po połknięciu leków? Pierwsza myśl, jaka się wtedy pojawia, to zwykle: „Czy powinnam/powinienem wziąć tabletkę jeszcze raz?”. Odpowiedź brzmi: to zależy, ale bezpieczne jest to tylko w jednej sytuacji, gdy w wymiocinach widzisz tabletki w nienaruszonym stanie. Jeśli masz wątpliwości lub pigułki chociaż trochę się rozpuściły, nie bierz kolejnej dawki na własną rękę. Twoim organizm mogł już wchłonąć część substancji czynnej, a dublowanie leku to prosty krok do przedawkowania i nieprzyjemnych skutków ubocznych. Co więcej, ulotki większości leków wprost ostrzegają przed przyjmowaniem podwójnej dawki.[1, 2, 3] Pamiętaj też o budowie niektórych preparatów, nawet jeśli wypluta tabletka wygląda na nienaruszoną, mogła już oddać część swojego składu. W takich sytuacjach najbezpieczniej jest po prostu skonsultować się z lekarzem.

Osoby, które od dawna przyjmują rano kilka leków psychiatrycznych mogą pewnego dnia zwymiotować je mniej więcej pół godziny po połknięciu. Może się to zdarzyć po raz pierwszy nawet po półtora roku leczenia i od razu rodzi pytanie, czy wziąć tabletki drugi raz. Dylemat jest trudniejszy, jeśli wcześniej, po zapomnianej dawce, samopoczucie wyraźnie się pogorszyło.

Obawa, że samopoczucie w danym dniu się pogorszy jest zrozumiałe. Ostateczna decyzja zależy od tego, co dokładnie stało się z tabletkami oraz z jakimi konkretnie lekami masz do czynienia. Pamiętaj jednak: o zmianach w dawkowaniu zawsze decyduje lekarz prowadzący.

Czy po wymiotach można przyjąć leki jeszcze raz?

Dawkę można powtórzyć wtedy, gdy w wymiocinach widać wszystkie przyjęte tabletki w nienaruszonej postaci. Gdy nie ma pewności, czy wyszły wszystkie, albo tabletki zdążyły się częściowo rozpaść, wskazana jest ostrożność. Część leku mogła już przejść do krwi, a druga pełna dawka dołożyłaby się do tego, co organizm zdążył już przyjąć.

Wymioty po dawce różnią się od pominiętej dawki. Przy pominiętej dawce organizm w ogóle nie dostał leku, a po wymiotach mógł dostać jego część, tylko nie wiadomo jaką. W razie wątpliwości warto zadzwonić do lekarza prowadzącego.

W podobnej sytuacji lekarz może zalecić, żeby danego dnia nie powtarzać dawki części leków, na przykład metylofenidatu i arypiprazolu, a od następnego dnia wrócić do wszystkich leków według zwykłego planu. Takie zalecenie zależy od tego, jakie leki ktoś przyjmuje i jaka jest jego obecna kondycja psychiczna.

Czy cała tabletka w wymiocinach oznacza, że lek się nie wchłonął?

Nie zawsze: wygląd tabletki pomaga ocenić sytuację, ale nie przy każdym leku mówi wszystko. Każdy z trzech przykładowych leków ma inną postać:

  • Depratal to klasyczne tabletki dojelitowe, które połyka się w całości i popija wodą,[1, 4]
  • Concerta to tabletka o przedłużonym uwalnianiu: metylofenidat jest zamknięty w niewchłanialnej otoczce, która uwalnia go z kontrolowaną szybkością i zostaje potem wydalona z organizmu,[5]
  • Arpixor zawiera arypiprazol (lek przeciwpsychotyczny) i również przyjmuje się go w całości, popijając wodą.[3]

Przy Concercie sam wygląd tabletki niewiele rozstrzyga. Tabletka nie rozpada się całkowicie nawet po uwolnieniu substancji czynnej, dlatego jej otoczkę można czasem zauważyć w kale.[2] Tabletka Concerty, która w wymiocinach wygląda na całą, mogła więc oddać już część leku. O ponownym przyjęciu Concerty po wymiotach lepiej zdecydować razem z lekarzem albo farmaceutą.

Dlaczego nie warto powtarzać całej dawki „na wszelki wypadek”?

Pełnej dawki nie warto powtarzać „na wszelki wypadek” nawet jeśli w głowie pojawia się taka pokusa, bo wchłanianie substancji czynnej z tabletki może zacząć się wkrótce po jej połknięciu. Przedawkowanie leków może powodować nieprzyjemne działania niepożądane i być niebezpieczne dla zdrowia.

Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) pokazują, że substancje czynne tych leków osiągają najwyższe stężenie we krwi w różnym tempie. Duloksetyna z Depratalu osiąga najwyższe stężenie we krwi w ciągu 6 godzin po przyjęciu dawki, a pokarm wydłuża ten czas z 6 do 10 godzin.[4] Arypiprazol osiąga maksymalne stężenie w ciągu 3-5 godzin.[6] Po połknięciu Concerty otoczka się rozpuszcza i daje początkowe maksymalne stężenie metylofenidatu przez około 1 do 2 godzin, a najwyższe stężenia pojawiają się po około 6 do 8 godzinach.[5]

Szczyt stężenia nie oznacza jednak początku wchłaniania. Te liczby nie pozwalają policzyć, ile leku organizm zdążył przyjąć przed wymiotami, i nie są podstawą do samodzielnego dobierania dawki.

Objawy przedawkowania i postępowanie według ChPL i ulotek:

LekMożliwe objawy przedawkowaniaCo robić
Depratal (duloksetyna)senność, śpiączka, zespół serotoninowy, drgawki, wymioty, szybka akcja sercanatychmiast skontaktować się z lekarzem lub farmaceutą
Concerta (metylofenidat)m.in. wymioty, uczucie pobudzenia, drgania mięśniowe, drgawki, omamy, wysoka gorączka, zmiany rytmu serca, wysokie ciśnienie tętniczeniezwłocznie skontaktować się z lekarzem lub zadzwonić na pogotowie i podać ilość zażytego leku
Arpixor (arypiprazol)m.in. szybkie bicie serca, pobudzenie, problemy z mową, nietypowe ruchy twarzy lub języka, obniżony poziom świadomości; w ChPL także senność, nudności, wymioty i biegunkaniezwłocznie skontaktować się z lekarzem prowadzącym, a gdy trudno się z nim skontaktować, udać się do najbliższego szpitala z opakowaniem leku

Źródła tabeli: ulotka Depratalu,[1] ulotka Concerty,[2] ulotka i ChPL Arpixoru.[3, 6]

Zespół serotoninowy to stan potencjalnie zagrażający życiu, który może wystąpić podczas stosowania duloksetyny, zwłaszcza razem z innymi lekami działającymi na serotoninę.[4]

Masz pytania o swoje leki?

Omów przyjmowanie leków z psychiatrą

Specjaliści z Centrum Terapii Dialog pomogą ustalić, jak postępować z lekami po wymiotach lub pominiętej dawce.

Umów konsultację

Co mówią ulotki Depratalu, Concerty i Arpixoru o pominiętej dawce?

Dawki podwójnej nie należy przyjmować przy żadnym z tych trzech leków, ale z samą pominiętą dawką przy każdym z nich postępuje się inaczej.[1, 2, 3] Zasady te dotyczą zapomnianej tabletki. Po wymiotach to, który lek powtórzyć, lepiej ustalić z lekarzem albo farmaceutą.

LekSubstancja czynna i postaćPominięta dawkaDawka podwójna
Depratalduloksetyna, tabletki dojelitoweprzyjąć jak najszybciej; gdy zbliża się pora następnej dawki, pominąć opuszczoną i przyjąć jedną dawkę o zwykłej porzenie, ani większej dawki dobowej niż zalecił lekarz
Concertametylofenidat, tabletki o przedłużonym uwalnianiupoczekać do pory kolejnej planowanej dawkinie
Arpixorarypiprazol, tabletkiprzyjąć, gdy tylko pacjent sobie przypomninie, nie dwie dawki jednego dnia

Źródła tabeli: ulotka i ChPL Depratalu,[1, 4] ulotka i ChPL Concerty,[2, 5] ulotka i ChPL Arpixoru.[3, 6]

Metylofenidat, substancja czynna Concerty, jest stosowany w leczeniu zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD, ICD-11: 6A05) u dzieci i dorosłych. Więcej o tym w artykule ADHD u dorosłych – objawy, przyczyny i leczenie.

Czy pominiętą dawkę metylofenidatu (Concerty) można przyjąć później w ciągu dnia?

Nie, po pominięciu dawki Concerty ulotka każe poczekać do pory kolejnej planowanej tabletki, a nie przyjmować jej później tego samego dnia.[2] Concertę przyjmuje się raz na dobę, rano, a w badaniach u dzieci jej działanie utrzymywało się przez około 12 godzin.[5] Bezsenność, nerwowość i bóle głowy należą do bardzo częstych działań niepożądanych tego leku, czyli mogą wystąpić u więcej niż 1 na 10 osób.[2]

Skąd złe samopoczucie po pominięciu dawki Depratalu?

U osoby, która przyjmuje duloksetynę (Depratal) razem z innymi lekami, złe samopoczucie po pominiętej dawce może wiązać się przede wszystkim z przerwą w przyjmowaniu duloksetyny. Ulotka Depratalu wymienia objawy, które mogą wystąpić u części osób nagle przerywających ten lek.[1] Należą do nich:

  • zawroty głowy,
  • mrowienie albo wrażenie porażenia prądem, szczególnie w obrębie głowy,
  • zaburzenia snu, w tym realistyczne sny, koszmary senne i trudności z zasypianiem,
  • zmęczenie, niepokój lub pobudzenie i lęk,
  • nudności lub wymioty, drżenie i bóle głowy,
  • drażliwość, biegunka i nadmierna potliwość.

Objawy odstawienne duloksetyny, nazywane też zespołem odstawiennym, występują często, zwłaszcza po nagłym przerwaniu leku.[7] Zwykle są łagodne lub umiarkowane i przemijają, ale u niektórych osób bywają ciężkie albo utrzymują się dłużej.[7] NHS zwraca uwagę, że część objawów odstawienia leków przeciwdepresyjnych może przypominać powrót choroby.[8]

Gdy po wymiotach pojawi się samopoczucie podobne do tego po pominiętej dawce, lekarz może zalecić przyjęcie jeszcze tego samego dnia części dawki duloksetyny, a od następnego dnia powrót do zwykłego planu. Wielkość takiej dawki ustala lekarz prowadzący.

Żadnego z tych leków nie przerywa się samodzielnie. Depratalu nie odstawia się bez porozumienia z lekarzem, a gdy lekarz uzna, że lek nie jest już potrzebny, zaleca zmniejszanie dawki przez co najmniej 2 tygodnie.[1] Nagłe przerwanie Concerty może spowodować nawrót objawów ADHD albo działania niepożądane, takie jak depresja.[2] Arpixor przyjmuje się tak długo, jak zalecił lekarz, także wtedy, gdy samopoczucie się poprawi.[3] Więcej o działaniach niepożądanych duloksetyny i o tym, dlaczego nie przerywa się jej nagle, można przeczytać w artykule Nudności i zawroty głowy po Depratalu – co mogą oznaczać?.

Kiedy po wymiotach skontaktować się z lekarzem?

Z lekarzem warto skontaktować się zawsze wtedy, gdy nie wiadomo, czy wszystkie tabletki wyszły z wymiocinami, albo nie wiadomo, który lek powtórzyć. Szybszej pomocy wymagają sytuacje, w których:

  • wymioty nie pozwalają pić płynów albo stan się pogarsza (potrzebna jest pilna konsultacja lekarska),[9]
  • pojawiają się objawy odwodnienia, takie jak suchość w ustach, mała ilość oddawanego moczu i zawroty głowy, z którymi trzeba zgłosić się do lekarza,[9]
  • po ponownym przyjęciu leków pojawiają się objawy przedawkowania opisane w tabeli (wtedy postępuje się tak, jak podaje ulotka danego leku),[1, 2, 3]
  • pojawia się kilka objawów naraz, np. pobudzenie lub omamy, szybkie bicie serca, wysoka temperatura i zaburzenia koordynacji, czasem razem z nudnościami, wymiotami lub biegunką, bo mogą to być objawy zespołu serotoninowego, przy których trzeba natychmiast skontaktować się z lekarzem.[4, 10]

Gdy po pominiętej dawce Depratalu samopoczucie wyraźnie się pogarsza, warto porozmawiać z lekarzem prowadzącym.[8]

Zespół serotoninowy może też wywołać połączenie metylofenidatu z niektórymi lekami przeciwdepresyjnymi, dlatego lekarz powinien wiedzieć o wszystkich przyjmowanych lekach.[10]

Wymioty u dorosłych zwykle ustępują w ciągu 1-2 dni.[11] Gdy trwają dłużej niż 2 dni, NHS zaleca pilnie zasięgnąć porady lekarza.[11]

Jak specjaliści Centrum Terapii Dialog pomagają osobom, które przyjmują kilka leków?

W Centrum Terapii Dialog rozumiemy, jak stresujące i niepokojące mogą być wątpliwości związane z przyjmowaniem kilku leków jednocześnie, wystąpieniem działań niepożądanych czy przypadkowym pominięciem dawki. W naszym Centrum w bezpiecznej atmosferze można porozmawiać z psychiatrą o przyjmowaniu kilku leków jednocześnie, ich działaniach niepożądanych i o tym, co zrobić po pominiętej dawce.

Podczas spokojnej i życzliwej rozmowy z lekarzem psychiatrą szczegółowo przeanalizujesz dotychczasowy plan leczenia i uzyskasz jasne wskazówki na przyszłość. Nasi specjaliści przyjmują zarówno stacjonarnie w gabinetach w Warszawie, jak i w formie wygodnych konsultacji online.

Gdy sytuacja jest skomplikowana, diagnoza budzi wątpliwości lub dotychczasowe leczenie nie przynosi oczekiwanych rezultatów, zachęcamy do weryfikacji rozpoznania podczas konsultacji u profesora psychiatrii.

Pamiętaj też, że farmakoterapia to często tylko jeden z elementów powrotu do zdrowia. Bardzo pomocna bywa równolegle prowadzona psychoterapia. Jeśli nie wiesz, od czego zacząć, dobór odpowiedniego nurtu oraz terapeuty ułatwi Ci bezpłatna pomoc naszego opiekuna ds. psychoterapii, który przeprowadzi Cię przez cały proces wyboru specjalisty.

Najczęstsze pytania o wymioty po przyjęciu leków

Tak, jeśli w wymiocinach widać wszystkie tabletki w całości. Gdy nie ma pewności, nie powtarza się całej dawki samodzielnie, bo część leku mogła się już wchłonąć, i lepiej zapytać lekarza lub farmaceutę.

Nie. Dawki podwójnej nie przyjmuje się w celu uzupełnienia pominiętej, i dotyczy to wszystkich trzech leków.[1, 2, 3]

Przyjąć ją jak najszybciej, a gdy zbliża się pora następnej dawki, pominąć opuszczoną i wziąć jedną dawkę o zwykłej porze.[1] Nie przyjmuje się dawki podwójnej.[1]

Poczekać do pory kolejnej planowanej dawki, bez uzupełniania pominiętej tabletki.[2]

Wziąć ją od razu, gdy się o niej przypomni, ale nie przyjmować dwóch dawek jednego dnia.[3]

Tabletka Concerty ma niewchłanialną otoczkę, która nie rozpada się całkowicie nawet po uwolnieniu leku.[2, 5] Dlatego otoczka widoczna w kale nie oznacza, że lek się nie uwolnił, a tabletka w wymiocinach, choć wygląda na całą, mogła już oddać część metylofenidatu.

Najczęściej z nagłej przerwy w przyjmowaniu duloksetyny. U osób, które nagle przerywają ten lek, mogą wystąpić m.in. zawroty głowy, wrażenie porażenia prądem, nudności, niepokój i drażliwość.[1]

Tak. Wymioty wymienia się wśród objawów przedawkowania duloksetyny, metylofenidatu i arypiprazolu.[1, 2, 6] Wtedy obowiązuje postępowanie z ulotki danego leku, opisane w tabeli powyżej.[1, 2, 3]

Źródła

  1. Rejestr Produktów Leczniczych – Depratal (duloksetyna, tabletki dojelitowe 30, 60 mg), ulotka dla pacjenta
  2. Rejestr Produktów Leczniczych – Concerta (metylofenidat, tabletki o przedłużonym uwalnianiu), ulotka dla użytkownika
  3. Rejestr Produktów Leczniczych – Arpixor (arypiprazol, tabletki), ulotka dla użytkownika
  4. Rejestr Produktów Leczniczych – Depratal (duloksetyna), Charakterystyka Produktu Leczniczego
  5. Rejestr Produktów Leczniczych – Concerta (metylofenidat, tabletki o przedłużonym uwalnianiu 18, 36 mg), Charakterystyka Produktu Leczniczego
  6. Rejestr Produktów Leczniczych – Arpixor (arypiprazol, tabletki 5–30 mg), Charakterystyka Produktu Leczniczego
  7. Rejestr Produktów Leczniczych – Dulsevia (duloksetyna), Charakterystyka Produktu Leczniczego
  8. NHS – Antidepressants
  9. Medycyna Praktyczna – Dieta w przypadku biegunki – co jeść, co pić i czego unikać?
  10. Rejestr Produktów Leczniczych – Atenza (metylofenidat, tabletki o przedłużonym uwalnianiu), ulotka dla pacjenta
  11. NHS – Diarrhoea and vomiting

Masz pytania o swoje leki?

Omów przyjmowanie leków z psychiatrą

Specjaliści z Centrum Terapii Dialog pomogą ustalić, jak postępować z lekami po wymiotach lub pominiętej dawce.

Umów konsultację

Komentarze są wyłączone.