Zasłabnięcie i zawroty głowy po sertralinie (Setaloft) – czy to skutek uboczny?
Zasłabnięcie po sertralinie (Setaloft) może wiązać się z działaniami niepożądanymi na początku terapii, takimi jak nudności, zawroty głowy, osłabienie, potliwość, drżenie oraz nasilony niepokój. Objawy te z reguły stopniowo ustępują.[1] W ulotce leku utrata przytomności wymieniana jest jako niezbyt częste działanie niepożądate; warto pamiętać, że po pojedynczym epizodzie nie jest możliwe samodzielne stwierdzenie, czy przyczyną była sertralina, czy inny czynnik.[1] W sytuacji, gdy dolegliwości utrzymują się, przybierają na sile bądź utrudniają codzienne funkcjonowanie, zalecana jest konsultacja z lekarzem prowadzącym, natomiast powtórne zasłabnięcie wymaga pilnej konsultacji medycznej. Utrata przytomności, ból w klatce piersiowej, duszność lub utrzymujący się znacznie przyspieszony rytm serca to bezwzględne wskazanie do udania się na oddział ratunkowy.
Nagłe mdłości, osłabienie, zawroty głowy czy szybkie bicie serca w pierwszych dniach przyjmowania leku potrafią wzbudzić spory lęk – zwłaszcza u kogoś, kto dopiero zaczyna terapię z powodu zaburzeń lękowych. Choć wszystkie te reakcje znajdziesz w ulotce sertraliny, warto pamiętać, że każda z nich może mieć też zupełnie codzienne, niegroźne przyczyny.
Kołataniu serca, potom i drżeniu na początku leczenia poświęcony jest osobny artykuł: Kołatanie serca, poty i drżenie po sertralinie (Asentra) – czy to normalne na początku leczenia?.
Spis treści:
- Czy zasłabnięcie po sertralinie to skutek uboczny leku?
- Czym jest omdlenie i jakie objawy je zapowiadają?
- Dlaczego na początku leczenia sertraliną może nasilić się niepokój?
- Ile trwają zawroty głowy i osłabienie po sertralinie?
- Co zrobić, gdy czujesz, że zaraz zemdlejesz?
- Kiedy zasłabnięcie po sertralinie wymaga pilnej pomocy?
- Jak lekarz szuka przyczyny omdlenia?
- Jak Centrum Terapii Dialog pomaga osobom, które zaczynają leczenie sertraliną?
- Najczęstsze pytania o zasłabnięcie po sertralinie
- Źródła
Czy zasłabnięcie po sertralinie to skutek uboczny leku?
Zasłabnięcie po sertralinie może być skutkiem ubocznym leku, bo ulotka wymienia zawroty głowy, osłabienie i utratę przytomności wśród jego działań niepożądanych, ale może też mieć inne przyczyny.[1] Setaloft to lek, którego substancją czynną jest sertralina. Sertralina należy do leków przeciwdepresyjnych z grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI).[2]
Ulotka sertraliny (tu: leku Asentra o tej samej substancji czynnej) dzieli działania niepożądane według tego, jak często występują:[1]
| Jak często | Przykłady działań niepożądanych |
|---|---|
| bardzo często (u więcej niż 1 na 10 osób) | zawroty głowy, nudności, zmęczenie, bóle głowy, bezsenność, senność |
| często (u nie więcej niż 1 na 10 osób) | lęk, nerwowość, pobudzenie, drżenia mięśniowe, kołatanie serca, zwiększona potliwość, osłabienie, złe samopoczucie |
| niezbyt często (u nie więcej niż 1 na 100 osób) | utrata przytomności, zawroty głowy podczas wstawania, przyspieszenie rytmu serca |
Charakterystyka produktu leczniczego (ChPL) sertraliny wymienia wśród działań niepożądanych także omdlenie i położeniowe zawroty głowy.[3]
Nieprzyjemne objawy w pierwszych tygodniach wynikają najczęściej z tego, że nasz organizm po prostu potrzebuje chwili na zaadaptowanie się do nowej substancji. Samo zasłabnięcie nie musi zresztą wynikać bezpośrednio z działania leku. Na podstawie samego opisu trudno jednoznacznie przesądzić o jego przyczynie. Jak przypominają specjaliści z brytyjskiej służby zdrowia (NHS), omdlenie bywa czasem skutkiem zwykłego zbiegu okoliczności: zbyt gwałtownego wstania z łóżka, niedostatecznej ilości wypitej wody, przegrzania organizmu albo silnego, nagłego stresu.[4]
Czym jest omdlenie i jakie objawy je zapowiadają?
Omdlenie to krótkotrwała utrata przytomności spowodowana niedokrwieniem mózgu, a omdlenie odruchowe zwykle zapowiadają pocenie się lub nudności.[5] Omdlenie jest objawem, a nie chorobą, i zwykle ustępuje samoistnie.[5]
Omdlenie zwykle przychodzi nagle.[4] Mogą mu towarzyszyć zawroty głowy, pocenie się, uczucie gorąca, nudności i zaburzenia widzenia.[4]
Omdlenia odruchowe zdarzają się dość często, także u zdrowych osób.[5] Ocenia się, że co najmniej raz w życiu doznaje ich 40% kobiet i 20% mężczyzn.[5] Gdy lekarz rzetelnie wykluczy przyczyny kardiologiczne, neurologiczne i naczyniowe, przy nawracających omdleniach bierze pod uwagę także ich psychologiczne źródło, bo omdlenia mogą występować przy nasilonym stresie.
Typowe omdlenie odruchowe najczęściej przytrafia się w bardzo prozaicznych sytuacjach: podczas długiego stania w ciasnym, dusznym czy gorącym pomieszczeniu, przy nagłym wstaniu na równe nogi (np. w nocy do łazienki), w trakcie pobierania krwi albo pod wpływem silnych emocji.[5] Moment pionizacji ma spore znaczenie także przy stosowaniu sertraliny, ponieważ w jej ulotce opisano zawroty głowy podczas wstawania jako jedno z możliwych działań niepożądanych.[1] Jeśli masz skłonność do takich reakcji, prostą i bardzo skuteczną pomocą jest po prostu unikanie pośpiechu przy zmianie pozycji ciała.
Dlaczego na początku leczenia sertraliną może nasilić się niepokój?
Na początku leczenia sertraliną niepokój może się nasilić, bo lęk, nerwowość i pobudzenie należą do częstych działań niepożądanych tego leku.[1] Nasilenie niepokoju to jedna z najczęstszych dolegliwości na początku leczenia lekami przeciwdepresyjnymi, obok bólów i zawrotów głowy oraz objawów żołądkowo-jelitowych.
Lekarz może zacząć leczenie sertraliną od mniejszej dawki i zwiększyć ją po tygodniu lub później, co zmniejsza ryzyko działań niepożądanych.[2] Według ChPL od mniejszej dawki zaczyna się leczenie lęku napadowego (w ICD-11 kod 6B01), zespołu stresu pourazowego (PTSD, kod 6B40) i zespołu lęku społecznego (kod 6B04).[3] Dawkę ustala lekarz.
Ile trwają zawroty głowy i osłabienie po sertralinie?
Zawroty głowy, osłabienie i inne działania niepożądane z początku leczenia sertraliną zwykle stopniowo słabną w ciągu pierwszych tygodni.[2] Większość działań niepożądanych łagodnieje po kilku tygodniach, gdy organizm przyzwyczaja się do leku, choć niektóre mogą trwać dłużej.[2] Ulotka dodaje, że działania niepożądane często zanikają lub słabną w miarę kontynuowania leczenia.[1]
W tym czasie nie należy samemu zmieniać dawki ani przerywać leczenia. ChPL podaje, że dawki sertraliny nie zmienia się częściej niż raz na tydzień, a nagłego odstawienia leku należy unikać.[3] NHS radzi, żeby przy uciążliwych lub niemijających działaniach niepożądanych porozmawiać z lekarzem lub farmaceutą i nie przerywać leczenia, dopóki nie zaleci tego lekarz.[2]
Więcej o nudnościach na początku leczenia można przeczytać w artykule Nudności i zgaga po sertralinie (Asentra) – co mogą oznaczać?.
Niepokoją cię skutki uboczne leku?
Porozmawiaj z psychiatrą o leczeniu lęku
Umów konsultację w Poradni Nerwic i Lęku, żeby omówić objawy na początku leczenia i dalszy plan terapii.
Co zrobić, gdy czujesz, że zaraz zemdlejesz?
Gdy czujesz, że zaraz zemdlejesz, najlepiej od razu się położyć i unieść nogi, bo na działanie zostaje zwykle tylko kilka do kilkunastu sekund.[4, 5] NHS podaje kilka prostych sposobów:[4]
- połóż się z uniesionymi nogami,
- jeśli nie możesz się położyć, usiądź i opuść głowę między kolana,
- napij się wody,
- jeśli stoisz, skrzyżuj nogi albo wspinaj się na palce,
- zaciskaj pięści.
Gdy nie da się położyć, nie należy stać w bezruchu.[5] Skrzyżowanie nóg i napinanie mięśni łydek, ud i pośladków poprawia odpływ krwi z nóg do serca.[5] Skrzyżowanie nóg i napinanie mięśni mogą zapobiec omdleniu albo przynajmniej złagodzić je do stanu przedomdleniowego.[5]
Jeśli ktoś przy tobie zaczyna mdleć, przede wszystkim chroń go przed urazem: asekuruj go tak, żeby łagodnie się osunął, a nie upadł.[5] Gdy ktoś przy tobie zemdleje, sprawdź, czy reaguje i czy oddycha, nasłuchując przez co najmniej 10 sekund.[4] Jeśli oddycha normalnie, połóż go na plecach i unieś mu nogi.[4] Zwykle odzyskuje przytomność w ciągu 30 sekund.[4]
Kiedy zasłabnięcie po sertralinie wymaga pilnej pomocy?
Zasłabnięcie po sertralinie wymaga pilnej pomocy medycznej, gdy dochodzi do utraty przytomności albo pojawia się ból w klatce piersiowej, duszność lub utrzymujące się znacznie przyspieszone bicie serca. Nawet gdy omdlenie szybko minęło, potrzebna jest porada lekarska, żeby ustalić jego przyczynę.[5]
| Sytuacja | Co zrobić |
|---|---|
| objawy z początku leczenia utrzymują się, nasilają albo utrudniają codzienne funkcjonowanie | konsultacja z lekarzem prowadzącym, a gdy brak terminów z innym psychiatrą |
| zasłabnięcie się powtarza | pilna ocena lekarska |
| utrata przytomności, ból w klatce piersiowej, duszność, utrzymujące się znacznie przyspieszone bicie serca | Pilna pomoc medyczna: telefon pod 112 lub zgłoszenie się na SOR |
NHS zaleca wezwanie pogotowia m.in. wtedy, gdy osoba po omdleniu:[4]
- nie oddycha,
- nie daje się obudzić w ciągu minuty,
- nie wraca w pełni do siebie albo ma trudności z mówieniem lub poruszaniem się,
- ma ból w klatce piersiowej lub kołatanie serca,
- doznała poważnego urazu,
- ma drgawki,
- zemdlała na leżąco lub podczas wysiłku.
Po omdleniu nie należy samemu prowadzić samochodu do szpitala.[4]
Natychmiastowego kontaktu z lekarzem wymagają też objawy, które mogą wskazywać na zespół serotoninowy: pobudzenie, splątanie, biegunka, wysoka temperatura i ciśnienie, nadmierna potliwość i szybka akcja serca.[1]
Jak lekarz szuka przyczyny omdlenia?
Lekarz szuka przyczyny omdlenia na podstawie wywiadu o okolicznościach i innych dolegliwościach, badania przedmiotowego oraz badań dodatkowych, m.in. EKG.[5] Najpierw ustala, czy było to rzeczywiście omdlenie, a nie inna forma utraty przytomności, np. przy cukrzycy, padaczce albo chorobie neurologicznej.[5]
Okoliczności i objawy towarzyszące często pozwalają odróżnić łagodne omdlenie odruchowe od potencjalnie groźnego omdlenia spowodowanego zaburzeniami rytmu serca.[5] Omdlenie spowodowane zaburzeniami rytmu serca wymaga szybkiej diagnostyki, najczęściej w szpitalu.[5] Przy omdleniu lekarz powinien zmierzyć ciśnienie na leżąco i na stojąco.[5] Gdy rozpoznanie jest niejasne, może zlecić np. USG serca, test pochyleniowy, test wysiłkowy albo monitorowanie EKG.[5]
Podczas wizyty warto szczerze i dokładnie opowiedzieć lekarzowi o okolicznościach zdarzenia oraz o wszystkich towarzyszących mu odczuciach. Koniecznie wspomnij też o przyjmowaniu sertraliny. Utrata przytomności oraz zawroty głowy przy wstawaniu są uwzględnione w spisie jej działań niepożądanych.[1] Dobra wiadomość dla osób ze skłonnością do omdleń odruchowych jest taka, że świadomość swoich wyzwalaczy i proste nawyki pozwalają skutecznie zmniejszyć ryzyko kolejnych epizodów.[5] Pomocna okazuje się tu także regularna, umiarkowana aktywność fizyczna, która wspiera układ krążenia.[5]
Jak Centrum Terapii Dialog pomaga osobom, które zaczynają leczenie sertraliną?
Psychiatrzy z Centrum Terapii Dialog pomagają ocenić, czy objawy na początku leczenia mogą wynikać z leku, i w razie potrzeby zmodyfikować leczenie. W Centrum Terapii Dialog można porozmawiać z psychiatrą stacjonarnie w Warszawie lub podczas wizyty online. Osoby, które leczą się z powodu zaburzeń lękowych (w ICD-11 kod 6B00, np. uogólnione zaburzenie lękowe 6B00, lęk napadowy 6B01 czy społeczny lęk zaburzenia 6B04), mogą skorzystać z pomocy specjalistów z Poradni Nerwic i Lęku. Warto pamiętać, że psychoterapia stanowi ważne wsparcie w leczeniu zaburzeń lękowych, a w przypadku wątpliwości co do wyboru odpowiedniego specjalisty warto skorzystać z pomocy opiekuna ds. psychoterapii.
Gdy leczenie zaczął inny lekarz, a jego terminy są odległe, konsultacja z innym psychiatrą pozwala ocenić stan zdrowia i ewentualnie zmodyfikować leczenie. Decyzji o zmianie leczenia nie podejmuje się samodzielnie.
Najczęstsze pytania o zasłabnięcie po sertralinie
Może. Ulotka sertraliny wymienia utratę przytomności wśród niezbyt częstych działań niepożądanych, a ChPL wymienia omdlenie.[1, 3]
Tak. Zawroty głowy należą do bardzo częstych działań niepożądanych sertraliny, które mogą wystąpić u więcej niż 1 na 10 osób.[1]
Nie samemu. Sertraliny nie należy nagle odstawiać ani przerywać bez zalecenia lekarza, a o zmianie leczenia decyduje lekarz po ocenie stanu zdrowia.[2, 3]
Tak. Lęk, nerwowość i pobudzenie należą do częstych działań niepożądanych sertraliny, a działania niepożądane często słabną w miarę leczenia.[1]
Tak. Ulotka sertraliny wymienia zawroty głowy podczas wstawania wśród niezbyt częstych działań niepożądanych, które mogą wystąpić u nie więcej niż 1 na 100 osób.[1]
Położyć się z uniesionymi nogami, a jeśli to niemożliwe, usiąść z głową opuszczoną między kolana.[4]
Na SOR trzeba się zgłosić przy utracie przytomności, bólu w klatce piersiowej, duszności albo utrzymującym się znacznie przyspieszonym biciu serca. Pogotowie trzeba wezwać m.in. wtedy, gdy osoby nie da się obudzić w ciągu minuty.[4]
Tak, jeśli doszło do utraty przytomności, wtedy trzeba zgłosić się na SOR. Po zasłabnięciu bez utraty przytomności konsultacja z lekarzem prowadzącym jest potrzebna, gdy objawy się utrzymują, nasilają albo utrudniają codzienne funkcjonowanie, a po ponownym zasłabnięciu potrzebna jest pilna ocena lekarska.
Źródła
- Krka – Asentra (sertralina), ulotka dla pacjenta
- NHS – Side effects of sertraline
- Krka – Asentra (sertralina), Charakterystyka Produktu Leczniczego
- NHS – Fainting
- Medycyna Praktyczna dla pacjentów – Kułakowski P., Omdlenia
Niepokoją cię skutki uboczne leku?
Porozmawiaj z psychiatrą o leczeniu lęku
Umów konsultację w Poradni Nerwic i Lęku, żeby omówić objawy na początku leczenia i dalszy plan terapii.
Umów konsultację